Cultuur

Een echte Hans

Potlood Arend Waninge Map Gaswinning

Om vijf uur op, kopje thee, en hup naar het atelier op zolder. ´s Middags volgen nog een paar uur achter de ezel. Schilderen is alles voor Hans de Graaf. Sinds zijn revalidatie maakte hij zo’n zeshonderd werken; kleurrijk en met klare lijn. “Mensen worden vrolijk van mijn schilderijen.”

In die nacht in januari 2008 stommelde Hans de Graaf naar de badkamer. Hij liep al enige tijd rond met hoofdpijnen en een zere nek. “Gaat wel over, dacht ik.” Staand voor de wc kreeg hij een epileptische aanval en klapte door de glazen doucheafscheiding tegen de grond. In het ziekenhuis constateerden ze een zeldzame hersenontsteking. “Zoals een koortslip, alleen zat die bij mij tussen de hersenen. Komt zelden voor, maar gelukkig had de dienstdoende arts er eerder mee te maken gehad. Dat was mijn redding.”

Invulling
Tijdens de vijf weken in het ziekenhuis openbaarde het gevolg van de hersenaandoening zich in volledig geheugenverlies. “Ik kon niet meer lezen, schrijven of televisiekijken.” Zelf nog te warrig in het hoofd om te beseffen hoe hij eraan toe was, verkaste De Graaf daarna naar Revalidatie Friesland in Beetsterzwaag. Het herstel duurde uiteindelijk zeven maanden. “Met behulp van de therapeuten krabbelde ik er weer langzaam bovenop.” Maar met de geleidelijke terugkeer van zijn geheugen en taalvaardigheden sloeg navenant de verveling toe. “En dan ga je denken: wat voor invulling moet ik in hemelsnaam aan de rest van mijn leven geven?”

Zijn vrouw Maryan bracht in herinnering dat hij ooit de kunstacademie had doorlopen. “Tijdens die opleiding vond ik het kunstenaarschap maar een vaag begrip. Daarom heb ik altijd in de interieur- en meubelbranche gewerkt.” Volledig afgekeurd zat een terugkeer naar dat oude leven er niet meer in. Creatieve therapeuten Jan Rinzema en Kirsten Krijthe hielpen De Graaf met het herontdekken van de beginselen van de schilderkunst. “Het wou eerst niet. Een gevolg van de gebrekkige oog-handcoördinatie en de moeilijke acceptatie van mijn toestand. Maar ik had geen andere keus dan doorzetten.”

Abstract
De Graaf tekende eerst de koppen van zijn medepatiënten, in realistische stijl. Al snel vond hij daar niets meer aan. Door oefening keerde de techniek terug in zijn vingers. Met het groeiende zelfvertrouwen kwamen daarna de ideeën vanzelf: meer stilering in de portretten, de vlakcomposities in klare lijn. Bij zijn afscheid hield Revalidatie Friesland een groot abstract doek. “Het hangt in de hal, ben ik best trots op.” Eenmaal thuis kreeg de schilderswoede hem verder in de greep. Maryan zag het aan. Verheugd omdat hij zijn doel gevonden had, aan de andere kant probeerde ze zijn koop- en werkdrift te temperen. Dat lukt met behulp van de dagbesteding van Noorderbrug. “Ik ben creatief opgebloeid en heb mijn eigen stijl ontwikkeld. Maar ik heb ook geleerd om het beheersbaar te houden.”

Vanwege de belangstelling voor zijn werk speelde hij nog even met de gedachte van een eigen galerie, maar dat vindt Maryan geen goed idee. “Mijn vrouw heeft die hele geschiedenis natuurlijk anders beleefd. Ik hou het nu klein. Ik verkoop regelmatig een paar schilderijen, want anders hangt in no time het hele huis vol. Maar min of meer tegen de kostprijs van de verf en de lijst. Mensen zeggen dan: valt mee voor een echte Hans. Doe die er dan ook maar bij.”

Veiling
Tijdens het kunstweekeind Beetsterzwaag (1 t/m 3 juli) exposeren revalidanten en medewerkers van Revalidatie Friesland door hen gemaakte kunstwerken. Op zondag 3 juli (16.15 uur) wordt een aantal van deze kunstwerken geveild. Ook Hans de Graaf heeft een werk beschikbaar gesteld.