Thema Kinderboekenweek

Bibliotheek zet met BoekStart in op kinderen van 0 tot 4 jaar

Potlood Arend Waninge

Het voorlezen aan kinderen helpt enorm bij de ontwikkeling van hun woordenschat. En dat begint al heel jong. De Biblotheek Zuidoost Fryslân (Bzof) richt zich daarom extra op de doelgroep tot 4 jaar. Op het consultatiebureau en op de kinderdagverblijven. 

“Veel ouders beseffen nog niet dat voorlezen zo belangrijk is voor de taalontwikkeling van kinderen”, vertelt Wikje Haan, teamleider educatie van Bzof. “Maar onderzoek heeft echt uitgewezen dat kinderen die niet zijn voorgelezen bij de start van de basisschool een serieuze achterstand hebben in hun woordenschat.”

Voorlezen aan kleine kinderen lijkt een vanzelfsprekendheid. Voor veel ouders is het vaak een intiem moment met hun kinderen vlak voor het slapen gaan. Uit de leesmonitor blijkt dat dit geldt voor vier op de tien ouders met kinderen van 0 tot 12. Zij lezen bijna dagelijks voor. Daar staat tegenover dat circa een vijfde van de ouders nooit voorleest.

Op consultatiebureau

Volgens Wikje is de afgelopen jaren het besef gegroeid dat ook baby’s al vroeg een taalgevoel ontwikkelen. “Dat gebeurt al vanaf dat ze slechts enkele maanden oud zijn.” Het is een van de redenen waarom de Bibliotheek Zuidoost Fryslân is gestart met een project op consultatiebureaus: de BoekStartcoaches. Een medewerker van de bibliotheek zit op vaste momenten op het consultatiebureau om daar met ouders in gesprek te gaan. “Daarvoor is een gezellig hoekje ingericht.” Doel is om de ouders kennis te laten maken met boekjes voor baby’s, het voorleesplezier bij jonge ouders te promoten en hen te stimuleren om naar de bibliotheek te gaan.

In Ooststellingwerf is hier al ervaring mee opgedaan. Wikje: “De eerste resultaten zijn goed. Er komen meer jonge ouders naar de bibliotheek om zich in te schrijven en boeken te lenen. Dat is wat we graag willen. Het helpt om de ontwikkelingskansen van de kinderen te vergroten.” In de contacten bij het consultatiebureau heeft de BoekStartcoach extra oog voor lageropgeleide ouders. “Dat is een groep die meestal zelf minder leest en dus ook minder snel geneigd is om voor te lezen. Met hen proberen we een band op te bouwen. De BoekStartcoach is ook in de bibliotheek aanwezig, zodat de ouders er een vertrouwd gezicht aantreffen.”

Gratis BoekStartkoffertje

Ouders van pasgeboren kinderen krijgen van de gemeente een baby-bieb-bon thuis gestuurd. Schrijven ze hun kind in bij de bibliotheek, dan krijgen ze het gratis BoekStartkoffertje. Het lidmaatschap tot 18 jaar is gratis. Volgens de bieb haalt ongeveer 35 procent van de ouders daadwerkelijk het BoekStartkoffertje op. “Dit zijn veelal ouders die voorlezen belangrijk vinden. Maar jonge ouders hebben het druk met het inrichten van hun nieuwe leven, bibliotheekbezoek past daar niet echt bij. Door aanwezig te zijn op de consultatiebureaus bereiken we meer ouders.”

Trainingen bij kinderopvang

De jeugdmedewerkers van de bibliotheek zijn ook actief op de kinderopvang. Ze geven trainingen interactief voorlezen aan pedagogische medewerkers. “Het is een methode die hen leert om de kinderen bij het voorlezen te betrekken. Door hen mee te laten praten, hen vragen te stellen. Zodat voorlezen geen eenrichtingsverkeer is. Natuurlijk zou het mooi zijn als deze manier van voorlezen via de opvang ook bij de ouders terechtkomt.” De bibliotheek ondersteunt de kinderopvanglocaties ook met een aantrekkelijke (voor)leesplek en een collectie geschikte boekjes.

Een tweede training is gericht op de voorleescoördinator, zodat er op de kinderdagverblijven ook een voorleesplan gemaakt kan worden. “We onderhouden daarna ook regelmatig contact met de kinderopvang.” Bzof heeft subsidie ontvangen om op één locatie een uitgebreidere begeleiding op te zetten. Hiervoor is Kindcentrum Loevestein in Gorredijk geselecteerd. De bibliotheek heeft in Opsterland verder contacten met vijftien locaties voor kinderopvang, waaronder alle locaties van Kinderwoud.

Babyhoek in de bibliotheek
De bibliotheek in Gorredijk beschikt over een babyhoek met babyboeken voor baby’s van 2 tot 18 maanden. Er is ook zitgelegenheid waar de ouders even lekker met hun kindje kunnen gaan zitten om een boekje te bekijken. Bovendien is er een mogelijkheid de baby te verschonen.

Waarom voorlezen?
Onderzoek bewijst: baby’s houden van boeken. Met de baby op schoot een boekje ontdekken is leerzaam, het stimuleert de taal- en spraakontwikkeling van het kind en het verhoogt de concentratie. Allemaal zaken waar een baby een leven lang plezier van heeft. Baby’s kunnen meer dan veel ouders denken. Al vanaf de eerste dag luistert een baby naar stemmen. Daarnaast is voorlezen een prachtige manier om verbinding en contact met een kind te ontwikkelen. Voorlezen oefent de  luistervaardigheid en het concentratievermogen, prikkelt de fantasie en sociaal-emotionele vaardigheden en stimuleert de taal- en spraakontwikkeling.

Wacht niet te lang
Veel ouders stellen het voorlezen uit tot hun kind twee of drie jaar oud is. Toch blijkt uit onderzoek dat voorlezen wel degelijk loont bij jongere kinderen. Ouders die meedoen met BoekStart lezen hun kinderen al voor voordat ze acht maanden oud zijn. Uit onderzoek blijkt dat deze kinderen hoger scoren op taal. Al na vijftien maanden zijn er positieve effecten op de woordenschat. Ook baby’s die vaak huilen of snel geïrriteerd zijn hebben baat bij voorlezen.