Week van de duurzaamheid

Boerenverstand op Duurzame Huizenroute

Camera Sietse de Boer Potlood Wim Bras

Nul op de meter lukt gewoon niet bij oude boerderijen en karakteristieke huizen van vroeger. Ja, tegen onredelijk hoge kosten. Dus dan de boel maar plat en nieuw bouwen? Laat je niet afschrikken, zeggen Johannes en Anne Luhoff. “Mei isolearjen en in goede HR-tsjettel komst in hiel ein.”

De boerderij van Johannes en Anne ziet er weer net zo uit als in bouwjaar 1916, maar dan wel voorzien van een energiezuinig A-label. Ze hebben hun woning aan De Feart in Ureterp aangemeld bij de Duurzame Huizen Route. Daardoor zijn geïnteresseerden welkom om ter plekke te bekijken hoe duurzame ingrepen in de praktijk uitpakken en wat het oplevert. Waarom Johannes en Anne eraan meedoen? “Ast om dy hinne sjochst, dan ferdwine der hieltyd mear karakterstike âlde hûzen. Dat fine wy eins skande. En wy binne net de iennige, der binne der mear mei sokke sentiminten. Mar mei wat boereferstân en in bytsje kreativiteit kinst ek âlde panden duorsumer meitsje. Miskien net nul op de meter, mar wol behaachlik tsjin lege kosten. Dat wolle wy sjen litte.” Johannes heeft nog een reden om open huis te houden, in het dagelijks leven werkt hij als restauratietimmerman. “Fansels is ús hûs ek in showcase foar myn eigen bedriuw.”

Compromishuis

Zes jaar geleden kochten ze de boerderij in de hoek pal naast de oprit van het viaduct over de A7 en de snelweg in de verte. Ooit liep de vaart voor de deur, nu is er verkeersgeluid van twee kanten. Maar daar viel wel wat aan te doen. Niet een boerderij met dure uitstraling, maar wel met de typisch streekeigen kenmerken die hen allebei bekoorden: rode baksteen afgewisseld met speklagen. “Ik woe eins net út Drachten wei”, zegt Anne. “Mar wol nei in plak mei in hiem wêr’t de bern alle frijheid hiene.” Johannes wilde graag een werkplaats achter huis, van hem hadden ze ook verder het platteland op gemogen. “It is ús kompromishûs, mei in histoarje dy’t ús beide oansprekt.”

Die geschiedenis liet wel sporen na. Het geheel oogde wat vervallen, al was de boerderij verder niet verpest. De laatste boer had tot in de jaren zeventig op de ouderwetse manier doorgewerkt en was daarna gestopt. Vervolgens had zijn dochter de staldeuren dichtgedaan en nooit meer geopend. De enige aanpassingen van betekenis in de voorbije honderd jaar betroffen een doucheruimte en de asbestplaten op het dak van de deel. “Dêr koest sa trochhinne sjen. Mar binnen wie it wol netjes en skjin.”

Tussen de juffers

Het was er ook koud. Geen isolatie, slechts een paar gaskacheltjes, rondom enkel glas. De eerste winter sliepen hun drie kinderen noodgedwongen in dikke slaapzakken. “Us plan van oanpak wie: fan bûten nei binnen en fan boppe nei ûnderen.” Te beginnen met de deel. Ze vervingen de asbestplaten door traditionele pannen en brachten daaronder een dubbele laag van 18 centimeter steenwol aan. “Eltse jûn as de bern op bêd wiene in oerke propje tusken de juffers”, lacht Anne. Daar hadden ze natuurlijk niet altijd zin in, maar vooraf hadden ze zich een duidelijk einddoel gesteld. “Wy woene net de bern allinnich mar yn de bouwerij opgroeie litte.” Na de drie slaapkamers onder het staldak kwam de keukenruimte aan bod, in het hooivak op de begane vloer. Ze groeven de oude lemen vloer uit en vulden die met schuimbeton. De luchtbelletjes in het beton werken isolerend, verklaart Johannes de keuze. “En dêroerhinne de flierferwaarming, dat is het meast effektyf. It wetter wat dertrochhinne rint hat gjin hege temperatuer nedich.” De keukenruimte wordt weer door een dikke isolatiewand van de grup gescheiden die in de oorspronkelijke staat is gebleven. De staldeuren verdwenen om plaats te maken voor één groot kozijn met HR++-glas, waardoor de woonkeuken baadt in het licht.

Onaangetast

Ook de ramen in het voorhuis, nu onderverdeeld in televisie- en werkkamer, kregen HR++-glas. Om de kenmerkende roedes te behouden, heeft Johannes de oude latverdeling eerst verwijderd en weer opnieuw aangebracht. Zo ging het ook met de isolatie van de wanden binnen, eerst de lambrisering en de ‘kistbalkjes’ voorzichtig weghalen om later terug te plaatsen. “Wy ha alles dik ynpakt, mar it karakter net oantaast. Alle âlde eleminten sitte noch yn it sicht.” De enige concessie betrof de houten vloer, die viel ten prooi aan het comfort van de vloerverwarming.

Dit jaar zitten ze al ruim onder het energieverbruik van een gemiddeld gezin van vijf. En dan is het voorhuis nog maar net klaar, ze zijn benieuwd naar het plaatje van komend jaar. “Wy binne gjin duorsumensfreaks. En wy ha ek gjin ferstân fan yngewikkelde technologyske oplossingen. Dat is ek net nedich: mei isolearjen, HR++-glês en in goeie HR-tsjettel kinst al tachtich oant njoggentich persint besparje. Dy lêste tsien persint makket it suver djoer.” Bijkomend voordeel: van verkeersgeluid hebben ze geen last meer. En misschien halen ze die laatste tien procent besparing ook nog wel. Ze wilden geen zonnepanelen op het dak, maar wie weet straks achter op het erf? Klein windmolentje erbij? “Wy komme der wol.”

Duurzame Huizen Route

Vanwege de aangescherpte coronamaatregelen kan de geplande Duurzame Huizen Route op 31 oktober en 7 november niet doorgaan. Vanaf november ondersteunen de centrale organisaties achter dit initiatief de huiseigenaren met online bezoek van hun woningen. Alle deelnemers hebben wel inspirerende verhalen op de site staan: duurzamehuizenroute.nl

In de Week van de Duurzaamheid geeft de gemeente Opsterland extra aandacht aan onderwerpen die te maken hebben met energiebesparing, duurzaamheidsmaatregelen aan woningen en duurzamer leven. Op zes pagina’s besteedt de redactie van Sa! deze week in samenwerking met de gemeente Opsterland ook aandacht aan duurzame onderwerpen. Om te informeren, te inspireren en te motiveren.

In deze serie verder:

Energiecoaches inspireren dorpsgenoten

Weggeefgroep Facebook

Frisian Motors maakt emissieloze werkvoertuigen

Waterschaarste is voor Jippe Hoogeveen dagelijks werk

Jesse Russchen gebruikt restwarmte melk voor verwarming