Nieuws

De makers van de krant

Camera Sietse de Boer Potlood Wim Bras

Met oorproppen in een opwindende tocht langs manshoge papierrollen, meerdere verdiepingen tellende druktorens en voorbijschietende papierbanen. “It giet sa hurd, jo witte net wêr’t  je sjen moatte.” De Club van Sa! zag bij Hoekstra Krantendruk in Emmeloord hoe de Sa! van de persen rolde.

Wie maakt de krant? Die simpele vraag blijkt in de praktijk nog niet zo makkelijk te beantwoorden. Wij natuurlijk, zeggen journalist en fotograaf. Ho, ho, zonder advertenties geen krant, sputtert de commerciële afdeling tegen. Maar een verzameling nieuwsberichten, verhalen en advertenties maakt nog geen krant, wil de vormgever toch even gezegd hebben. En zonder ons heeft helemaal niemand wat in handen, roepen de drukkers. Allemaal waar, het maken van een krant verloopt over veel verschillende schijven. Bij de claim van de drukkers past wel een kanttekening, want naast de papieren Sa! is de krant immers ook online te lezen. De voorspelling dat de digitale versie het papieren exemplaar gaat verdringen viel dertig jaar geleden al te beluisteren, maar is nog altijd niet bewaarheid. Het voortschrijdend inzicht: de twee vormen blijven nog lange tijd naast elkaar bestaan. Bij de een het gemak van snelle toegang, bij de ander de geneugten van ritselend papier, de geur van drukinkt en overzicht.

Elke week rollen bij de van oorsprong Friese krantendrukker Hoekstra ruim tweehonderd verschillende titels van de persen, vertelt directeur Gert Sjoerdstra. “Door een verregaand geautomatiseerd drukproces kunnen we die vraag aan.” Zo worden de opgemaakte pagina’s van de Sa! elke dinsdag aan het einde van de middag digitaal doorgestuurd en is de vrachtwagen van Hoekstra vanuit Emmeloord een paar uur later alweer op weg naar Friesland om de oplage van 20.000 exemplaren af te leveren bij de verspreider in Leeuwarden. Woensdag halverwege de ochtend ligt de Sa! dan bij de eerste lezers op de mat.

Rasterpuntjes

“Wij krijgen hier de pagina’s van Sa! in digitale bestanden binnen”, vertelt Tjeerd de Jong van de afdeling prepress. Tjeerd scant met een speciaal computerprogramma elke pagina uiteen in vier verschillende rasters voor de basiskleuren: cyaan, magenta, geel en zwart. Zo’n raster bestaat uit minuscule puntjes die in bepaalde dichtheid naast en over elkaar elke kleurschakering kunnen reproduceren. “Aan de hand van de hoeveelheid puntjes rekent het programma uit hoeveel inkt er per pagina aan specifieke kleur nodig is en stuurt die gegevens door naar de drukpers. Zo zijn de kleurinstellingen al voor negentig procent ingevoerd als de pers begint te draaien. De drukkers zorgen vervolgens voor de fijne afregeling.”

Dezelfde gegevens gaan ook naar de volautomatische plaatmakerij waar van elke rasterpagina een digitale film wordt gemaakt. Die wordt belicht op een egale aluminiumplaat met een lichtgevoelige laag. Eenmaal opgespannen op de drukpers neemt de offsetdrukplaat inkt aan op de belichte delen en voert water op de onbelichte delen. De scheiding op de plaat tussen inkt en water zorgt voor scherpe aftekening, legt Sjoerdstra uit. “Elke fullcolourpagina wordt zo vier keer bedrukt.”

Rotatie

Intussen hebben de drukkers de benodigde papierbanen voor de Sa! al door de rotatiepers gevoerd. Vanaf de rolwisselaars aan de zijkant van de pers lopen de banen onder de vloer naar de druktorens om daarboven eenmaal bedrukt via een wirwar van transportgeleiders, snijcilinders en stangen bij elkaar te komen. Vervolgens gaat het weer omlaag naar de v-vormige ‘trechters’ die de banen samenbrengt en, nog steeds aan één stuk, in de vouwmachine leidt. Daarbinnen een combinatie van drie dikke cilinders die de samengestelde papierbaan op krantformaat afkapt, doorvoert en uitspuugt. Via de transportband en de knijperbaan gaan de verse kranten dan naar de stapelmachines in de verpakkingshal: insnoeren en hup de vrachtwagen in.

Op kleur komen

Een krantenrotatiepers vergt een miljoeneninvestering, vertelt directeur Sjoerdstra. “Maar door volume en productiesnelheid blijft de kostprijs laag. Daar kan digitale druk niet tegenop.” Dan klinkt het alarmsignaal ten teken dat de pers gaat draaien. In de bedieningsruimte bij de drukkers zien de opeengepakte leden van de Club van Sa! hoe de witte papierbanen plotseling verkleuren. De eerste Sa!-exemplaren komen er nog wat vlekkerig uit. “Hij moet eerst even rustig op kleur komen”, bromt de drukker terwijl hij snel de paginavolgorde en de afbeeldingen doorneemt. Met hier en daar wat correcties middels het beeldscherm kan de snelheid omhoog. Nog even finetunen en dan gaat de krant in volle vaart door.

Na een half uurtje stampen is het alweer afgelopen. Volgende krantentitel. De heftruck schuift 20.000 Sa!’s gebundeld in handzame pakketjes op pallets de vrachtwagen in. Op naar Friesland. Door de nazit zal de Club van Sa! de krant niet meer inhalen.

Word ook lid van De Club van Sa!

Leest u de Sa! graag en bent u blij met de krant? Word dan lid van de Club van Sa!. Voor 25 euro per jaar ondersteunt u ons werk. Steun die wij heel goed kunnen gebruiken. Als dank organiseren wij voor de leden van de Club maandelijks een activiteit. Lid worden kan op sa24.nl of door een mail te sturen naar redactie@sa24.nl.