Cultuur

Derde Landgoeddag op Harinxma State

Potlood Arend Waninge

Landgoed Harinxma State is het enige landgoed bij Beetsterzwaag dat nog echt als landgoed wordt beheerd. Dat is te danken aan de inzet van de familie Van Harinxma thoe Slooten die het landgoed al eeuwen in bezit heeft en het weer ongedeeld wil overdragen aan de volgende generatie.

In de kern is er niet zoveel veranderd op Harinxma State. Voor onderhoud en restauratie van het landgoed zijn de eigenaren nog steeds aangewezen op de inkomsten uit het landgoed. Enige verschil is misschien dat het landgoed vroeger ook in hun levensonderhoud voorzag. Het geld wordt verdiend met houtkap uit de bossen, met het verpachten van land en boerderijen en de verhuur van woningen. Het landgoed bezit een eigen biologisch landbouwbedrijf met vleesvee en een kleine boomkwekerij. Het onderhoud van natuurterreinen en de terreinen die zijn opengesteld voor publiek wordt deels betaald uit subsidies. Rondom Harinxma State (huis en park) ligt 180 hectare bos. Daarnaast vormen de Liphústerheide met bossen rond het Koningsdiep (150 hectare), de Boornbergumer Petten en de zomerpolder in het Natura 2000-gebied Van Oordt’s Mersken onderdeel van het landgoed.

De familie d’Ansembourg-Van Harinxma thoe Slooten is eigenaar van het landgoed. Zij doen er alles aan om het landgoed intact te houden. Dat is redelijk uniek. Veel landgoederen zijn in de loop van de eeuwen door vererving versnipperd geraakt en in handen gekomen van organisaties zonder persoonlijke band met het bezit, het gebied en het landgoed.

In het beheer van Harinxma State is de zorg voor het cultuurhistorisch erfgoed een van de belangrijkste prioriteiten. Er wordt voortdurend geïnvesteerd in onderhoud en restauratie. Of het nu gaat om de voormalige ijskelder, het 19e-eeuwse hondenhok, het landschapspark, het huis of de woningen die tot het landgoed behoren. Voor de werkzaamheden schakelt de familie bij voorkeur lokale ondernemers in. Recent zijn de panden Van Harinxmaweg 5, Kerkepad Oost 47, Kerkepad West 1 en 2 en Beetsterweg 16 opgeknapt. Bij dit laatste pand, een in 1870 gebouwde rietgedekte stelpboerderij, is ook de potstal gerestaureerd.

Sinds 1843

De familie Van Harinxma thoe Slooten kwam in 1843 naar Beetsterzwaag. Maurits Pico Diederik baron van Harinxma thoe Slooten en zijn vrouw Clara Feyona van Eysinga braken toen hun huis in Drachten af om dit in Beetsterzwaag weer op te bouwen. De baron was grietman van Smallingerland, maar onmin met een deel van de plaatselijke bevolking was reden om te verhuizen. Beetsterzwaag lag dichtbij en er waren familiebanden met de andere adellijke families (allen grootgrondbezitters) in het dorp. Zijn vrouw was geboren in het Eysingahuis in Beetsterzwaag, haar oom bouwde Lyndenstein en via haar moeder was ze verbonden aan de familie Van Boelens, eigenaar van Landgoed Olterterp.

Sinds de bouw is Harinxma State twee keer (1877 en 1927) verbouwd en uitgebreid, waardoor het pand aan uitstraling won. Bij het huis hoort een park in Engelse landschapsstijl dat uit drie delen bestaat. Aan de voorkant van het huis ligt een ruim gazon met solitaire bomen en een strook rododendrons ter afscheiding van de Van Harinxmaweg. Ten noorden van het huis bevindt zich een slingervijver omringd door paden, heesters en solitairen. Aan de overkant van de Van Harinxmaweg bevindt zich ‘het Ooievaarsnest’: een rechthoekige weide met enkele lindes. Het park is rond 1845 aangelegd, men vermoedt naar ontwerp van de bekende tuinarchitect Roodbaard, die in Beetsterzwaag meer tuinen en parken ontwierp.

Landgoeddag

De Landgoeddag is een initiatief van het project ‘de 7 bossen van Beetsterzwaag’, dat zich bekommert om onderhoud en beheer van het unieke landschap van landgoederen rondom Beesterzwaag. Er is de laatste jaren al flink geïnvesteerd in het onderhoud van de landgoederen en de restauratie van cultuurhistorische elementen. Maar een landschap als dit vraagt om constante zorg en dus wordt er ook gezocht naar nieuwe mogelijkheden om de landgoederen voor de toekomst te behouden. Momenteel komt het er kort gezegd op neer dat de eigenaren voor de kosten opdraaien, terwijl de lokale (recreatie)ondernemers, de bevolking en de toeristen gratis van de landgoederen gebruikmaken. Dat is volgens de eigenaren voor de toekomst geen houdbare zaak. Ieder jaar staat er tijdens de Landgoeddag een van de landgoederen centraal. Twee jaar geleden was het Olterterp, vorig jaar Lauswolt en dit jaar Landgoed Harinxma State.

Programma

Thema van de derde Landgoeddag (zondag 24 september 14.00-17.00 uur, gratis entree) is de relatie tussen mens en paard. Daarmee wordt een oude traditie in ere hersteld. Ook in het verleden organiseerde men op Harinxma State hippische evenementen. Dit evenement wordt een mooie mix tussen paardensport en cultuurhistorie (dressuur, mennende sjees en het Fries kostuum). De show start om 14.00 uur en vindt plaats op ‘het Ooievaarsnest’ tegenover Harinxma State.

Udo de Haan van Stoeterij Het Swarte Paert demonstreert de kunst van het mennen. De ruiters van de NRSV eindigen hun inspannende tocht op Landgoeddag Harinxma State, met de overhandiging van een check aan de Ronald McDonald Hoeve in Beetsterzwaag. Amazone Joyce Haaijer geeft een dressuurdemonstratie en sluit af met een kür op muziek. Met Martin – nakomeling van Tjalle – geeft Age Okkema van Stal de Mersken uit Ureterp een demonstratie tuigen. Landelijke Rijvereniging, Ponyclub en Menvereniging de Wâldruters uit Beetsterzwaag e.o. begint met de Bixie-groep – de jongste leden – onder begeleiding van Sneeuwwitje. Daarna voert een viertal pony’s een dressuurproef uit op muziek. Onder leiding van de Wâldruters kunnen kinderen een ponyritje maken. Bij Outdoor Veldboom kunnen de kinderen zich vermaken met boogschieten en boomstammen zagen. Het Swarte Paert en Menteam Klaas Kraan verzorgen rondleidingen met de Jan Plezier. Aan boord bevinden zich ook gidsen van de Stichting Historisch Beetsterzwaag. Zij vertellen onderweg over de landgoederen van Beetsterzwaag en Olterterp. Deelname: 1,50 euro; tot 12 jaar 1 euro.

Het park en huis op Harinxma State zijn niet te bezichtigen. Daar is een goede reden voor: het huis wordt bewoond.

Horsride

Horseride voor Ronald McDonald Kinderfonds ‘Iedere stap is een cadeau.’ Dat is het motto van de Horseride die de NRSV (Nederlandse Ruiter Sport Vereniging) deze week aflegt. Met een vierdaagse tocht tussen Zwolle en Beetsterzwaag (130 km) zamelen 17 ruiters geld in voor de Ronald McDonald Huizen in Beetsterzwaag en Zwolle. Onderweg vinden ze onderdak bij paardenliefhebbers – in Beetsterzwaag bij manege Onder De Linde en Harinxma State. De opbrengst van de actie gaat onder andere naar de Ronald McDonald Hoeve in Beetsterzwaag die het geld wil gebruiken voor een rolstoelvriendelijke boomhut. Deze actie steunen kan via de actiepagina starteenactie.nl. De landgoedeigenaren doen ook een duit in het zakje.