Nieuws

De grote Tinco-expositie

Camera Sietse de Boer Potlood Arend Waninge Map LF2018

De expositie ‘Tinco Lycklama: een Friese jonker in de Oriënt’ schetst het leven en de reizen van Tinco Lycklama à Nijeholt. Een belangrijk deel van zijn verzameling Oosterse voorwerpen keert daarmee tijdelijk terug naar Beetsterzwaag. De collectie was in 1870 tentoongesteld in achttien vitrines in zijn tot museum verbouwde woonhuis, het Eysingahuis. Twee jaar later verhuisde Tinco alles naar het Franse Cannes, zijn nieuwe woonplaats, waar de collectie de basis vormt van het huidige Musée de la Castre.  De expositie is van 8 juni tot en met 9 september te zien in het oude gemeentehuis (Hoofdstraat 17), iedere woensdag t/m zondag (11.00-17.00 uur). Entree: 5 euro; t/m 12 jaar gratis.

Tinco in het kort

Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt (1837-1900) was het oudste kind van Jan Anne Lycklama à Nijeholt en Ypkjen Hillegonda van Eysinga. Vader was burgemeester van Opsterland en lid van Provinciale Staten van Friesland. Grootvader was grietman van Ooststellingwerf en Utingeradeel. Op 16-jarige leeftijd verloor Tinco zijn moeder, zijn grote inspirator voor vreemde talen en culturen. Hij trouwde in 1875 met Juliana Agatha Jacoba thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg. Het huwelijk bleef kinderloos.

Tinco groeide op in een zeer comfortabel aristocratisch milieu, de rijkdom was onder andere te danken aan de verveningen en goede huwelijken. Hij bracht zijn jeugd door in het Lycklamahûs, later verhuisde hij naar het Eysingahûs (het huis met het oog). Studeren deed Tinco in Groningen, later in Parijs. Daar ontstonden plannen voor een ontdekkingsreis door het Midden-Oosten, speciaal gericht op Perzië en Syrië. Hij wilde de historie van de regio niet herschrijven, maar onbekende (zelfs miskende) gebieden observeren en zijn ervaringen delen met zijn lezers. Door zijn vaak unieke vondsten en archeologisch werk werd hij een van de eerste Nederlandse oriëntalisten.

Tinco vertrok in april 1865 vanuit Parijs, in 1868 keerde hij terug in Beetsterzwaag. Hij breidde het Eysingahuis uit en vestigde er een museum dat er maar een paar jaar stond. In 1872 verhuisde hij naar Cannes, waar hij zijn omvangrijke collectie artefacten uiteindelijk aan de stad Cannes schonk. Tinco en zijn vrouw onderhielden hun banden met Nederland, waar zij talrijke zakelijke belangen hadden. Zowel in Nederland als in Frankrijk stonden zij bekend om hun patronage en giften, met name ten gunste van kerken en kloosters. Ze bouwden hun eigen kapel op de begraafplaats van de Sint-Franciscusparochie in Wolvega. Tinco overleed op 7 december 1900, in Cannes. Zijn weduwe keerde rond 1911 definitief terug naar Nederland, zij overleed in 1914 in Leeuwarden.

Lycklama (links) te paard in Tiflis.

Tien lezingen

Rondom de expositie over Tinco Lycklama verzorgen prominente sprekers een serie van tien lezingen over verschillende onderwerpen die raken aan het leven van Tinco. De lezingen vinden plaats op donderdagavond (20.00-21.00 uur) in het Lycklamahûs. Entree: 5 euro. Kaartverkoop: www.historischbeetsterzwaag.nl en aan de kassa van de tentoonstelling.

21 juni Tinco Lycklama en de Foundation

Hans Zijlstra, bestuurslid en medeoprichter van de Tinco Lycklama Foundation, vertelt over de speurtocht naar het leven van Tinco. Begonnen in de Rue de Lycklama in het Franse Cannes, uitgegroeid tot een expositie in Cannes en Beetsterzwaag. Een (digitale) beeldreis met Tinco, langs bijzondere mensen en plaatsen en de ontdekkingen die de Foundation daarbij deed.

28 juni  Tinco in de stad van de Perzen
Dr. Corien Vuurman, foto- en cultuurhistoricus, plaatst de reis van Tinco door Perzië en zijn bezoek aan Persepolis in een cultuurhistorische context. Vuurman promoveerde op het proefschrift Fascinatie voor Persepolis.

5 juli De vier werelden van jonkheer Tinco
Prof. dr. Yme Kuiper, emeritus hoogleraar aan de RUG (Groningen), bespreekt aan de hand van vier thema’s de tijd waarin Tinco leefde: zijn afkomst uit de Friese (nieuwe) adel, de notabelen met hun buitenplaatsen, de aantrekkingskracht van verre (oriëntalisme) en de revival van het katholicisme eind 19e eeuw.

12 juli Tinco in Syrië – toen en nu
De reis van Tinco door Syrië, gevolgd aan de hand van de schilderijen die Theo de Feyter vanaf de jaren negentig tot 2017 in Syrië maakte. Met aandacht voor de veranderingen in het gebied en de moderne tijd. De Feyter is archeoloog, kunstenaar en Syriëkenner.

19 juli Tinco en de Wereldtentoonstelling van Parijs
Cultuurpublicist en kunstenaar Gerhild van Rooij vertelt over de kapel bij het graf van Tinco in Wolvega, die hij oorspronkelijk op de Wereldtentoonstelling van Parijs kocht. Locatie: Lycklama Stins, Deken Mulderstraat 1, Wolvega

26 juli Marius Bauer, tijdgenoot en zielsverwant van Tinco
Ellis Mensinga, oud-conservator Volkenkunde van het Museon, schetst het leven en werk van Marius Bauer (1867-1932), wel de grootste Nederlandse oriëntalist genoemd. Vanuit Moskou deed hij verslag van de kroning van Tsaar Nicolaas II een jaar nadat Tinco in Moskou was. Bauer trok vervolgens naar de Oriënt, het Midden-Oosten, Noord-Afrika, India, Indonesië en het Verre oosten.

9 augustus Archeologie ten tijde van Tinco
Dr. Lucas Petit, conservator Midden-Oosten van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, schetst een beeld van opgravingen in het Midden-Oosten, ten tijde van Tinco. Hoe ging zo’n opgraving in zijn werk? Wat waren de gevaren? Wat is er gevonden?

16 augustus Tovermaskers en kleding op schilderijen in de Tinco-expositie
Op de schilderijen in de Tinco-expositie zie je vaak kostbare handgemaakte westerse en oosterse kostuums en maskers. De 19e eeuw was de laatste eeuw waarin de aristocratie zich zeer kostbaar kleedde en verkleedde. Cultuurpublicist en kunstenaar Gerhild van Rooij geeft een toelichting.

23 augustus Verhalen uit het Lycklamhûs
Jelle Ernst Dickhoff en Jikke Huisman uit Beetsterzwaag vertellen over de geschiedenis van het gebouw, de bewoners, de hondjes, het personeel en de tuinen. Met grappige anekdotes; letterlijk een kijkje in de keuken van het Lycklamahûs.

30 augustus Friese adel: oars as oars
Friesland kende veel adel. Waren de Friese adellijke families anders dan adel elders in het land? Hoe ontstond de adel en hoe is het hen vergaan? Aan de hand van enkele voorbeelden waaronder de Harinxma’s en de Lycklama’s staat Bearn Bilker stil bij de typische trekken van de Friese adel. Bilker is verbonden aan de Stichting Staten en Stinzen.

Gouaches en tekeningen van Theo de Feyter

Een bijzondere, hedendaagse toevoeging aan de tentoonstelling over Tinco Lycklama à Nijeholt is het werk van archeoloog en kunstenaar Theo de Feyter. Met zijn gouaches en tekeningen volgt hij de route die Tinco indertijd in het huidige Syrië en Libanon heeft afgelegd. Het geeft een verrassende dimensie aan de historische reis van de jonkheer. Elk werk van De Feyter gaat gepaard met een foto uit de tijd van Tinco. De foto’s van onder andere de beroemde Franse fotograaf Félix Bonfils tonen Damascus, Aleppo, Palmyra en Beiroet van 150 jaar geleden. Dagboekfragmenten met observaties van zowel Tinco als Theo versterken de samenhang. Een bijzondere verbinding van heden en verleden.

Documentaire bij Omrop

Omrop Fryslân werkt aan een documentaire over Tinco Lycklama à Nijeholt. Vorige week waren de makers in Cannes en eerder filmden ze al in Tresoar, het Lycklamahûs en Wolvega. De documentaire wordt in het weekend van 16 en 17 juni uitgezonden op NPO2 en op Omrop Fryslân.