Nieuws

‘Het waren Franssprekende Duitsers’

Potlood Renske Woudstra

‘Het incident is nadien nooit opgehelderd’, zo was vorige week in de bijlage Frij Opsterlân te lezen in het verhaal over de bevrijding van Ureterp en de dood van Cornelis Tump. Het leverde een telefoontje op van Wietze Wagenaar uit Ureterp. Hij weet hoe het is gegaan, uit eerste hand.

In de nacht van 13 op 14 april 1945 besluit P. Lourens, leider van de BS-groep Ureterp, dat twee vrijwilligers contact moeten zoeken met de Canadezen in Ooststellingwerf. Om twee uur ’s nachts vertrokken Cornelis Tump en Peet Leenes. Er zijn verschillende versies in omloop over wat er daarna gebeurde. Werd Tump neergeschoten door terugtrekkende Duitsers of werd hij tussen Haulerwijk en Haule in het Frans aangeroepen, waarna een Franse bevrijder ongewild tekende voor Tumps dood?

Wagenaar bezit een verslag dat Leenes in 2000 zond aan het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie in Amsterdam. Leenes zat in de oorlog korte tijd ondergedoken op de boerderij van de familie Wagenaar aan het Langpaed. Uit het verslag van Leenes: ‘Kort voor de brug van Beneden-Haulerwijk werden we plotseling vanuit het struikgewas, links van de weg, aangeroepen met de vraag ‘Qui Tombe?’. We dachten met Franse Canadezen te maken te hebben en dat het wel goed zat, waarop Tump zich oprichtte en zei ‘Rijkspolitie Ureterp’. Direct hierop werd hij door twee schoten getroffen en hij sloeg met een schreeuw voorover tegen de grond. Ik probeerde me in veiligheid te brengen door zigzaggend weg te fietsen en werd beschoten. Hierbij werd ik in mijn rechterbovenarm geraakt.’

Leenes reed de volgende dag met de Canadezen naar Ureterp en was betrokken bij de bewaking van de gearresteerde Duitsers. Daar hoorde hij van een Duitse commandant dat hij de leiding had over een groep soldaten uit de Elzas. Zij spraken een bijzonder accent dat veel op Frans leek. Leenes: ‘Pas veel later zou ik mij realiseren dat Tump en ik in het Frans moeten zijn aangeroepen door een van die soldaten.’ Het relaas van Leenes vermeldt ook nog dat de bij de bevrijding van Ureterp omgekomen Jacobus ten Berge niet uit Ureterp, maar uit Groningen kwam.

‘Dat bin ik op dy foto’

Kor van der Meulen (88) uit Nij Beets deed vorige week een bijzondere ontdekking op de laatste pagina van de bijlage Frij Opsterlân. Op een kleine foto herkende hij zichzelf. “Dy foto is makke yn Nij Beets. Dat jonkje yn de koarte broek en it wite himd bin ik. Ik ken dizze foto hielendal net.” Van der Meulen heeft wel andere foto’s die op deze dag zijn gemaakt op nagenoeg dezelfde locatie, met mensen uit het dorp en Canadese bevrijders. Inmiddels heeft Van der Meulen ook deze foto in zijn bezit.