Nieuws

Ieder tuinder zijn eigen voorkeur

Camera Sietse de Boer Potlood Wim Bras

Aardappelen? Siebo begint er niet meer aan. “Dat wol hjir net. En as der al wat ôf komt dan fyn ik se net lekker.” Regina heeft een andere ervaring. “Mijn Frieslanders doen het best goed en smaken heerlijk. Ik probeer dit jaar ook zoete aardappelen uit.” Over aardappelen verschillen de meningen op de volkstuintjes aan de Boerestreek in Wijnjewoude. “Mar dat is it dan ek wol.”

Een vroeg aardappeltje uit eigen tuin is niet te versmaden, weten Jannie en Sietze Woudstra. Maar de aanblik van hun hoekje stemt treurig. De aardappelplanten, toch al zo’n veertig centimeter hoog, zien er verlept en in elkaar geschrompeld uit. Op de fiets hiernaartoe had Sietze er al een hard hoofd in: “Min seis, seine se foar de radio. Se ha in flinke tebekset hân troch de froast fan fannacht.” Of het dan nog wat wordt? “Ach, we sjogge wol”, zegt Jannie monter. “Soks kin no ien kear barre yn dizze tiid, IJsheiligen is ommers noch net foarby. De echte groeitiid moat noch komme.”

In rij achterelkaar

Het volkstuincomplex van Wijnjewoude beslaat een lange smalle kavel aan Ald Duerswâld, van oudsher de boerenstreek aan de achterkant van het dorp. De tuinperceeltjes liggen opeenvolgend in rij dwars op het gezamenlijke pad langs de sloot. Een standaardstrook meet zo’n twee bij twintig meter, aldus voorzitter Siebo Groenewold. “Asto de tún in bytsje tûk yndielst, kinst der wol in hiel jier fan ite.” Ook voor beginners is zo’n lapje volgens Siebo goed te doen en voor het geld hoeft niemand het te laten. Het lidmaatschap kost jaarlijks 7,50 euro en voor de huur van de grond vraagt de vereniging slechts een tientje. “Fanatyke túnkers sa as ik nimme der gewoan noch in lapke by.”

Poppe Stoker heeft ook een dubbelperceel. Vrijwel elke dag doet hij de tuin wel even aan, hij woont immers vlakbij. “Ik miste myn tún sûnt de ferhuzing”, wijst Poppe op de seniorenwoningen bij de sportvelden in de verte. “Foarhinne hie ik in grutte grientetún oan hûs. Eigen teelt is safolle lekkerder.” Hij heeft dit jaar alweer van alles gepoot en ingezaaid. “Ast it in bytsje byhâldst, dan hast der gjin wurk fan.” Een flink stuk reserveert hij gewoontegetrouw voor snijbiet. “Myn favorite griente, dat kin ik it hiele jier troch wol ite.”

Ongebruikt stuk

Zoals Poppe zijn er meer. Ook al is Wijnjewoude een plattelandsdorp, niet iedereen beschikt thuis over ruimte voor een eigen groentetuin. Dat bracht tuinliefhebbers Siebo en Sybout Posthuma Linthorst op het idee om het gemis aan te kaarten toen de gemeente rond 2012 om initiatieven vroeg voor de grond die vrijkwam bij de herinrichting van de N381. Siebo: “Wy ha hjir fan alles, mar gjin folkstúntjes, ha wy sein.” De gemeente was niet overtuigd en stuurde aan op een behoefteonderzoek. Er moesten gegarandeerd minimaal tien deelnemers zijn. “Dat wie lêstich. Doe sei Anne van der Veen hjir út it doarp: ik ha noch in stik lân dat ik dochs net brûk. It kin dêr ek wol.”

Achteraansluiten

Arjen Eker is het jongste verenigingslid, zijn strook ligt bijgevolg het verst van de weg. “Sa wurket it. Elts nij lid slút efteroan.” Voordeel: het stuk met nog te vergeven percelen naast dat van hem hebben ze ingezaaid met bloemrijke kruiden om bijen aan te trekken voor de bestuiving. “En dy gean as earste oer myn túntsje.” Evengoed wil het met de prei nog niet erg lukken, buurman Willem helpt hem nu met advies. “Willem is goed mei prei.” Met de kool en de boontjes redt Arjen zich wel, vorig jaar viel de oogst aan gele sperziebonen niks tegen. “Mem hâldt hielendal net fan beantjes. Mar fan dizze wol.”

Zandgrond

Aan hokjes doet de tuinvereniging niet, aldus voorzitter Siebo. “Dat ha wy mei de bewenners fan de huzen hjirneist ôfpraat. It giet ús puer om it túnkjen, yn de tún sitte kin thús ek.” Ook bestrijdingsmiddelen en kunstmest zijn op het tuincomplex uit den boze. Maar helemaal biologisch lukt ook weer niet. “Wy sitte hjir op sângrûn, der moat in bytsje dong by.” Siebo gebruikt zelf het liefst gedroogde paardenmest, anderen zweren weer bij kippenmest. De gezamenlijke watervoorziening bestaat uit een oude zwengelpomp die het grondwater van twaalf meter diep naar boven haalt. Een hele verbetering, voorheen moesten ze de gieter onderdompelen in de sloot.

Niet dat verenigingssecretaris Regina Ridder nu af en aan sjouwt met water. “Ik besproei alleen het hoognodige en verder zie ik wel wat de tuin opbrengt. Ondanks de droogte had ik vorig jaar een overvloed aan komkommers, pompoenen en augurken. Ik tuinier vooral om lekker buiten te zijn; beetje bewegen, naar de vogeltjes luisteren, even het hoofd leeg maken. En als ik iets niet weet dan schiet ik de Woudstra’s aan, die hebben er verstand van.”

Rauwe bietjes

Niet te veel sproeien, dan groeien de wortels omhoog in plaats van de grond in, beaamt Jannie Woudstra.  “En ek de grûn net tefolle losmeitsje, dan droeget it allinnich mar yn.” Jannie kan het weten, ze is een kwekersdochter, vertelt echtgenoot Sietze. “As bern siet se moarns betiid op de knibbels om foar’t se nei skoalle gie al te wjudzjen.” Een leven zonder tuin kunnen de twee zich dan ook niet voorstellen. Spruitjes, boontjes, rabarber; alles uit eigen tuin smaakt dubbel zo lekker. En het allerlekkerste? “Reade byt”, zegt Jannie beslist. “Net siede, mar rau raspe as salade. Sipeltsje derby, hearlik.”