Thema Gezonde sportomgeving

Kantine VV Heerenveen: vullen of voeden

Camera Sietse de Boer Potlood Arend Waninge

Niet te moeilijk doen. Gezond verstand gebruiken. En gewoon beginnen. Dat zijn in het kort de belangrijkste adviezen die ze bij VV Heerenveen geven aan verenigingen die willen werken aan een gezonde kantine. Zelf hebben ze inmiddels vijf jaar ervaring. “De jeugd is gek op gezond.”

Een broodje gezond, een wrap met pesto, een beker vers fruit met kwark, een bakje vers gesneden fruit. Wie de kantine van v.v. Heerenveen op Skoatterwâld binnenstapt, kan er niet omheen. Je loopt recht af op de verrijdbare koelvitrine. Keer op keer snel aangevuld met nieuwe voorraad.

Hoe anders was het een jaar of vijf geleden. Op de meest prominente hoek van de kantinebar stond destijds een warmhoudvitrine met frikadellen en kroketten. Om de drukte in de pauze op te kunnen vangen. Wietske van der Valk was destijds een van de moeders die vond dat het wel anders kon. “We werden geïnspireerd door Wilfred Genee die toen net begon met de ontwikkeling van een concept voor de gezondere kantine.” De moeders vormden een werkgroep en van het een kwam het ander. Nu is de voetbalclub een van de grote voorbeelden op het terrein van de gezondere kantine in het noorden van het land. “En weet je wat mij opvalt? De jeugd is gek op de gezondere snacks. Er komt echt nooit een jongen van 16 vragen om een broodje gehaktbal. Voordat uitteams weer naar huis gaan, vliegen ze massaal op de gezonde snacks af.”

Drempeltjes

Niet dat de frituur uit de kantine is verdwenen. Tegenover de koelvitrine ‘gezond’ staan op een balie de flessen mayonaise, mosterd en ketchup zij aan zij. “Maar wij doen bijvoorbeeld nooit standaard saus bij een tosti. Die keuze moet je echt zelf maken, een extra drempeltje”, vertelt Cornelie Grond. Sinds een half jaar is zij de betaalde kracht in de kantine, die verder alleen op vrijwilligers draait. Op de zijkant van de sauzenbalie staat wel een grote foto van jonge voetballers die een appel en banaan eten. Daar vallen de sauzen bij in het niet.

Bovendien is de ene snack de andere niet. De kantine serveert bijvoorbeeld een balletje breed: een bruin broodje met een burger van alleen mager rundergehakt. Niet gefrituurd, maar gegrilld. “Dat is natuurlijk ook al een stuk gezonder. We proberen nu ook pizza’s met een boekweitbodem en een topping van fruit. Maar denk niet dat we voortdurend met calorieën bezig zijn. Het gaat er vooral om dat er keuzes zijn.”

Er gelden in de kantine een aantal basisregels. Het motto van het concept van Genee is belangrijk: vullen of voeden. “Stoppen wij de kinderen met van alles vol, of bieden wij producten aan die ook daadwerkelijk voeden. Wij kiezen voor het laatste, maar met de aantekening dat het niet onze taak is om kinderen op te voeden. Dat is aan de ouders. Wij bieden de keuzes, zij moeten de keuze maken.”

Een ander belangrijk uitgangspunt: geld mag niet een drempel zijn voor het maken van een gezonde keuze. En dus is de patat in de kantine iets duurder, zodat ze gezondere alternatieven wat goedkoper kunnen aanbieden.

Continuïteit

Belangrijk voor het succes van de gezondere kantine is de continuïteit in het aanbod. Cornelie zorgt ervoor dat het aanbod in de kantine zeven dagen per week voorhanden is. “Als mensen eenmaal weten dat hier goede snacks zijn, dan rekenen ze daarop. Dan moet je de volgende keer geen nee hoeven te verkopen. Bovendien, wat je niet aanbiedt, kun je ook niet verkopen. Continuïteit is dus ook belangrijk voor de omzet. Al met al is de omzet de laatste jaren alleen maar gestegen.”

VV Heerenveen telt zo’n duizend leden, de jeugdafdeling bestaat uit circa 600 voetballertjes, een grote vereniging dus. Maar volgens Cornelie is het concept van de gezonde kantine voor kleinere verenigingen ook heel goed toe te passen. “Je moet slim inkopen. Niet te veel. Dan maar een keer nee verkopen, voedselverspilling valt dan wel mee. Maar net zo belangrijk zijn vaste vrijwilligers die het hart van de kantine vormen. Zij houden de grote lijn in de gaten en dragen het concept.”

Je moet het jezelf ook niet te moeilijk maken, is nog een praktische tip. “Vers fruit aanbieden kan natuurlijk vrij snel. Voor een smoothie is een apparaat nodig, voor vers fruit niet. En wij kiezen bij tosti’s bijvoorbeeld standaard voor bruin brood. Die keuze maken wij, dan is geen voorraad van twee soorten brood nodig. Het levert in de praktijk eigenlijk nooit vragen op. Je moet ook niet bang voor de reacties zijn. Gewoon doen en je eigen beleid verkopen.”

De rol van de ouders is wel belangrijk. Volgens Cornelie is vers fruit voor kinderen niet direct de eerste keuze. “Als je dan voldoende gezonde producten kunt aanbieden, dan kunnen de ouders de kinderen voor een traktatie daar wel uit laten kiezen.”

Dat wit niet zeggen dat de Marsen en Snickers niet aanwezig zijn. Maar in Heerenveen verkopen ze die niet aan de bar. In een hoek, uit het zicht staat een snoepautomaat. Waar muntjes in moeten, terwijl elders in de kantine alleen maar gepind kan worden. En dat zijn al twee drempels. Cornelie: “Die repen kosten een euro, zijn duurder dan elders. Dat is de derde drempel.”

Vrijwilligers

Vaste kracht Cornelie heeft in de weekenden hulp van vrijwilligers. Ouders en volwassen leden hebben bij VV Heerenveen de verplichting om jaarlijks minimaal vijf uur vrijwilligerswerk te vervullen. Een aantal kiest ervoor om dat in de kantine en keuken te doen. Ze kunnen zich daarvoor via een online module inschrijven.

Alleen pinnen

Voor het gemak is VV Heerenveen overgegaan op alleen afrekenen via de pin. Een groot bord bij de ingang maakt dat ook direct duidelijk. Alleen die keuze leidt al tot een hogere omzet, zo hebben ze inmiddels ervaren. Er zijn nooit meer kasverschillen door verkeerd afrekenen, er is geen contant geld meer in huis en het scheelt tijd.

Gratis fruit

Ook tijdens de wedstrijden is er aandacht voor gezonde hapjes. In de kantine, naast de bar, tegen de muur staat een grote snijtafel. Onderop staan kratten met mandarijnen, appels en mandarijnen, gesponsord door een supermarkt. Op de tafel appelsnijders, schilmesjes, snijplanken en bakjes. Ieder team is verplicht zelf fruit klaar te maken voor in de pauze, voor hun eigen team, maar ook voor de tegenstander. Bij de jeugdteams wordt dat gecombineerd met suikervrije ranja.

Agenda cursussen

De Opsterlandse buurtsportcoaches bieden samen met Sport Fryslân diverse cursussen voor bestuurders en vrijwilligers van (sport)verenigingen. Een overzicht.

Sociale Hygiëne
Data: 17 oktober, 31 oktober en 14 november; Cursus van drie bijeenkomsten (19.30 tot 22.00 uur) in Leeuwarden. Deelname: 250 euro per persoon. Let op: opgeven voor 10 oktober. Organisatie: Sport Fryslân/Doarpswurk.

Cursus EHBO
Data: 29 oktober, 19 november. Cursus van twee bijeenkomsten (19.00 tot 22.00 uur) in Heerenveen e.o. Deelname: 75 euro per persoon. Organisatie: Sport Fryslân.

Besturen met Impact
De rol van bestuurder wordt in een veranderende samenleving steeds uitdagender en complexer. Dat vraagt veel van een bestuurder, maar biedt ook mooie uitdagingen om op persoonlijk vlak stappen te maken. De KNVB Assist Bestuurdersopleidingen geven een persoonlijke verdieping. De opleidingen zijn ook beschikbaar voor bestuurders van andere sportverenigingen.
Data: 29 oktober, 26 november, 17 december, 21 januari (19.00 tot 22.00 uur) in Heerenveen. Deelname: 250 euro (voetbal) en 350 euro (overige (sport)verenigingen). Organisatie: KNVB.

Terugkomdag Vertrouwenscontactpersoon
Datum: 2 november (9.30 tot 12.30 uur) in Heerenveen. Deelname: 25 euro per persoon. Organisatie: Academie voor Sportkader.

Opleiding Vertrouwenscontactpersoon
Datum: 9 november (10.00 tot 17.00 uur) in Heerenveen. Deelname: 200 euro per persoon. Organisatie: Academie voor Sportkader.

E-learning IVA
Werken in een kantine, bar of restaurant betekent dat je te maken krijgt met wet- en regelgeving, ook wanneer je met vrijwilligers werkt. Deelname: gratis.Organisatie: NOC*NSF.

E-learning Meer Vrijwilligers in Kortere Tijd
Als sportvereniging kun je niet zonder enthousiaste vrijwilligers. Maar hoe kom je aan deze helpende handen? Met de methode Meer Vrijwilligers in Kortere Tijd (MVKT) scoor je in korte tijd meer vrijwilligers. Deelname: 295 euro per persoon (e-learning). Organisatie: Sport Fryslân.

E-learning Meer Sponsors in Kortere Tijd
Waar ligt het geheim om sponsors te scoren? Met de methode Meer Sponsors in Kortere Tijd leg jij de gezonde financiële basis voor de toekomst van jouw club. Deelname: 295 euro (e-learning). Organisatie: Sport Fryslân.

E-learning Meer Leden in Kortere Tijd
Een cursus voor verenigingen die op zoek zijn naar nieuwe leden of sporters. De cursus geeft een verfrissende kijk op ledenwerving, waarbij met het sportaanbod inspelen op de veranderende vraag van de sporter centraal staat. Deelname: 295 euro per persoon. Organisatie: Sport Fryslân.

Het is mogelijk cursussen tegen gereduceerd tarief te volgen. Sportwerkgever Fryslân (SWG) vergoedt de helft van de (overgebleven) kosten voor verenigingen die bij hen zijn aangesloten (maximaal 250 euro per jaar). Meer informatie over de cursussen: Melis van der Meer, buurtsportcoach in Opsterland (melis@sportfryslan.nl).