Cultuur

Kerfsnedetechniek terug uit vergetelheid

Camera Sietse de Boer Potlood Renske Woudstra

Mede dankzij de inspanningen van Erno Korpershoek is de Friese kerfsnedetechniek het eerste ambacht dat werd geschaard onder het Nederlands immaterieel erfgoed. De kunstvorm was wat in de vergetelheid geraakt. Nu wordt het erkend voor wat het is: een van de oudste decoratieve ambachten van het land. 

Knipe Een ware schat aan dienbladen, kistjes, mangelplanken, tafeltjes en klompen heeft  Korpershoek in de loop van twintig jaar verzameld. De houten voorwerpen zijn allemaal gedecoreerd met prachtig kerfwerk, een deel ervan hangt in zijn werkplaats. “Pake die dit ek, by ús thús hong ek altyd Fries kerfsnijwurk.” Met verzamelen is hij inmiddels gestopt, de kleine tentoonstellingszolder boven de werkplaats is vol.

“Ik jou ek wolris workshops, graach oan bern want je moat jong begjinne. Toch is it net maklik jeugd safier te krijen. Hoe krigest minsken safier om it ris te besykjen? It is in prachtige hobby en moai om yn stân te hâlden.” Hij schat dat er in Nederland nu nog zo’n vijftig tot honderd beoefenaars van de kerfsneekunst actief zijn.

De Friese kerfsnedetechniek is wel duizend jaar oud, vertelt Erno. Eeuwenlang was het een aangename tijdpassering voor boeren en vissers in het noorden van het land. “Troch Fryske skippers is it wurk ferspried oer de hiele Noardseekust, fan Dútslân oant Sweden.” De kerfsnedetechniek is daardoor in vele culturen bekend, maar in bakermat Friesland werd de techniek het meest ontwikkeld. Hierdoor is het uit duizenden te herkennen. “Hast ek noch it kerfsnedewurk op ierdewurk, dat is deselde technyk mar dat fynst nergens oars as yn Fryslân.”

Een vaak terugkerend kerfmotief is de toverknoop, verwant aan de gelukssymbolen van de Kelten en Vikingen. Ook de ster met draaiend zonnesymbool komt vaak terug; Erno laat een voorbeeld zien op een prachtig gecapitonneerd sieradendoosje uit 1901. “Dat is echt ferwant oan it Keltyske, sjochst itselde symboal ek op ûlebuorden.”

Erno beoefent de houtsnijkunst al jaren. Hij maakt zijn eigen ontwerpen, waarbij hij balanceert op het snijvlak van kunst en ambacht. Hij combineert de oude symbolen met frisse ontwerpen, de patronen gemaakt met de passer. “Michelangelo tekene soks ek al, it is allegear sa âld.” Op dit moment is hij onder andere bezig aan een kerfwerkje in de vorm van een hart met bloemen. “Dit is kerfsnede mei reliëf, myn eigen ûntwerp, kinst it sa moai fariearje mei de patroanen. Dat is in bytsje de keunstner yn my.”

“No moat jim ek noch even op souder sjen”, zegt Erno en klapt de vlizotrap uit naar de kleine expositieruimte. “Sjoch, dit is myn âldste. In tsjerkestoof út 1726, museumkwaliteit.” De zolder staat vol met prachtige objecten uit grootmoeders tijd en ouder. Er is in de antiekwereld maar weinig belangstelling meer voor, stelt Erno vast. “It is in prachtige hobby, mar kinst der net fan libje.”

De permanente expositie van antiek en modern Fries houtsnijwerk is op afspraak te bezichtigen. kerfsnede.nl

Delen