Nieuws

Klein huisje met grote boom

Camera Willy Wilpstra

Het is misschien wel een van de meest beschreven bomen, de kolossale ‘poppebeam’ in Jubbega. Amateurhistoricus en rasverteller Gosse van den Bos bezit bijna dertig krantenartikelen over het wel en wee van de boom die inmiddels een omtrek heeft van bijna 5,50 meter.

Het bijbehorende arbeiderswoninkje is onlosmakelijk met de geschiedenis van de boom verbonden. In 1861 wilden Berend Oedszes Weidema en zijn vrouw Geertje van Seijen een huis bouwen aan wat nu de Jelle van Damweg is. Toen zij het huis met ‘prikken’ hadden uitgezet, kwam broer Oeds langs met een jonge beuk. Hij werkte in de bossen van Beetsterzwaag, waar veel beukjes moesten worden verwijderd. Dat vond Oeds zonde, dus nam hij er een mee voor zijn familie. ’s Avonds, in de schemering werd de boom geplant voor het te bouwen huis.

Volgens Van den Bos kregen de Weidema’s zeven kinderen, zes meisjes en een jongen. Zij woonden in het achterste deel van de woning , in de voorkamer was een café en aan de zijkant dreef moeder Geertje een winkeltje. Circa tien jaar later moest er een keus worden gemaakt tussen het café en de winkel, voor beide was er te weinig plaats. Ze kozen ervoor de cafévergunning te verkopen.” Zoon Wiebe later: ‘Us heit hat my letter wolris ferteld dat dat in ferkearde set wie. Ik hie seis susters. Dy wiene doe al sa grut dat sy wat geskarrel hiene. Dat hie fansels in bêst kafee wurden mei al dy oanrin.’

Hoge vrachtwagens

De boom en het huisje halen meerdere malen de krant. In 1966 wordt de maximum hoogte van vrachtauto’s verhoogd tot 4 meter, dat is te hoog voor de overhangende tak van de beuk. Er komt een oplossing. Niet door de tak af te zagen, maar door de weg een stukje om te leggen. In 1975 presenteert Plaatselijk Belang een plan om het sterk vervallen huisje te restaureren en er een oudheidkamer van te maken. Het is het enige huisje in Jubbega dat sinds de bouw onveranderd is gebleven. Tien jaar later is de poppebeam op diverse plaatsen verkankerd. Een restauratie kost bijna tweeduizend gulden. Wanneer weer enkele jaren later de sloop van het vervenerswoninkje dreigt, spant met name Plaatselijk Belang zich succesvol in voor het behoud van het huisje. Een poging om het woninkje onder te brengen bij monumentenzorg mislukt.

Gosse van den Bos woonde de eerste 28 jaar van zijn leven vlak naast de poppebeam. “It nuvere is, dat wy it yn ús jeugd noait oer de poppebeam hienen, mar oer de dikke beam fan Roel Koart.” Kort en zijn huishoudster Trijntsje Dijkstra woonden jarenlang in het toen al afgekeurde woninkje, voor 55 gulden per jaar. “It is fan belang dat der sa no en dan oandacht is foar hûs en beam. Dêrom ha wy yn 2010 in protte omtinken frege foar it pleatsen fan de tinkstien troch de famylje fan de earste bewenners, de Weidema’s. Alles yn it ramt fan it behâld fan de hystoaryke kombinaasje fan it lytse húske mei de kolossale poppebeam.” De naam poppebeam stamt uit de tijd vol taboes rond seksuele voorlichting. Kinderen kregen destijds te horen dat ze bij de poppebeam vandaan kwamen.