Ondernemen

Koeien in de etalage

Camera Willy Wilpstra Potlood Wim Bras

Boeren hebben het doorgaans niet zo op pottenkijkers. De buitenwereld heeft niet altijd begrip voor het moderne melkveebedrijf. Voor Robbert en Anna Calis uit Lippenhuizen juist reden om de staldeuren wagenwijd open te zetten op zaterdag 23 september (10.00-16.00 uur) en hun ingrijpende aangepaste boerderij aan het publiek te tonen.

“Door in alle openheid te laten zien hoe het er hier aan toe gaat, denken we dat we juist goodwill kweken”, vertelt Robbert Calis. Iedereen die de boerderij aan De Buorren passeert heeft al een goede blik op de koeien. De nieuwe melkstal ligt pal aan de straat en de voorpui bestaat voor een groot deel uit glas. De hypermoderne melkcarrousel biedt plaats aan vijfendertig koeien, tijdens het melken staan ze min of meer in de etalage. Een bewuste keuze, zegt Calis. “Wij willen ermee duidelijk maken dat we geen 9-tot-5-bedrijf runnen. En dus hopen we op een beetje begrip voor de overlast die we de buurt zo nu en dan bezorgen.” Voorbijgangers blijven regelmatig even staan kijken, merkt Calis onder het melken. “Tot nu toe zijn er alleen maar positieve reacties.”

Initiatief omarmd

De openheid gaat nog een stap verder. Nu de nieuwbouw nagenoeg klaar is, houdt de familie komende zaterdag een open dag voor geїnteresseerden. “We hadden eerst het idee om iets kleinschaligs te doen voor de omwonenden en het dorp”, vertelt Anna Calis. “Maar naarmate meer derden er lucht van kregen, wordt het almaar groter.” Bij hun initiatief om het publiek op hun boerderij kennis te laten maken met het reilen en zeilen op een moderne boerderij haken inmiddels meerdere partijen aan. Zuivelcoöperatie FrieslandCampina, voerleverancier Hoogland, Agrifirm en de Rabobank zijn ook van de partij. “De binnenplaats komt vol informatiekraampjes te staan. En standsorganisatie NLTO neemt de ontvangst voor haar rekening. Alle betrokkenen zien de open dag als goede pr voor de landbouw.”

Koemanagement

Maar wacht even. Ging het, vanwege de lage literprijs van de afgelopen jaren, niet ronduit slecht met melkveebedrijven? En kwam daar niet de oekaze bovenop om de veestapel in te krimpen om zo aan de Europese regels voor mestuitstoot te kunnen voldoen? Hoe kun je in zulke ongunstige tijden investeren? Dat viel ook niet mee, geven boer en boerin grif toe. “De bouwplannen dateren van 2013, toen was de melkprijs nog op niveau. Maar het duurde twee jaar voordat we de vergunningen rond kregen. In de tussentijd daalde de melkprijs en is het aantal koeien gedaald.” Ze hebben zich heus wel achter de oren gekrabd. Maar de bank bleef achter hen staan en uiteindelijk hadden ze ook geen andere keus dan door te zetten, vonden ze allebei. “De oude melkstal vormde het knelpunt”, legt Calis uit. “Die bood geen ruimte voor ‘koemanagement’. En daar moeten we het toch van hebben om wat te verdienen.” Anna vult aan: “Melken kostte in de oude situatie op zijn minst drieënhalf uur. Dan praat je over zeven uur per dag en daar komt het schoonmaken nog eens bij. We hebben drie dochters en willen ook een beetje familieleven overhouden.”

Ze hebben de taken verdeeld. Anna verzorgt het jongvee en doet de administratie. Calis houdt zich, bijgestaan door twee medewerkers, met de driehonderd koeien bezig. In de dagelijkse praktijk staat zo’n tien procent droog en melkt het bedrijf 270 stuks. Het vee verblijft permanent onder dak in de beschutte halfopen stal, het middelpunt van het bedrijf. Calis houdt zijn koeien niet uit bedrijfstechnisch oogpunt binnen, maar vanwege gezondheidsredenen. De boerderij ligt namelijk als een groen hart ingeklemd tussen Lippenhuizen en Gorredijk. Langs de landerijen lopen wandel- en fietspaden waar mensen hun honden weleens loslaten. Daardoor bestaat het risico van verstoring en van besmetting door uitwerpselen. “Dat kunnen we niet hebben. In de loopstal hebben de koeien alle bewegingsvrijheid en we merken dat ze het getemperde klimaat aangenaam vinden.”

Stappenteller

De nieuwbouw ligt in het verlengde van de centrale stal, een fors bemeten sluisruimte leidt naar de melkcarrousel. Daar vindt de koeregistratie plaats, met onder andere de ‘stappenteller’. Calis: “Een tochtige koe zet meer stappen, de teller meet de verhoogde activiteit.” Als extra controle op tekenen van vruchtbaarheid zet Calis daarnaast een beproefd middel in. Op weg naar de melkstal passeren de koeien de aparte stalbox met de stier. De interactie tussen de dieren moet het gelijk van de stappenteller bevestigen. De boer wil de nog aan te schaffen stier ook gebruiken om de kosten van de inseminatie te drukken, zo snijdt het mes aan twee kanten. Het doorgangsportaal fungeert eveneens als behandelruimte. Koeien die extra zorg behoeven, blijven achter in daarvoor bestemde boxen.

Binnenmelker

Via de toegangssluis betreden de koeien de melkcarrousel, de zachte rubberen vloer nodigt uit om plaats te nemen. Calis heeft gekozen voor een ‘binnenmelker’. Gescheiden door hekwerk draaien de dieren zij aan zij eenmaal rond en passeren daarbij de melker die vanaf een vaste plek de melkinstallatie op de uiers aansluit. Aan het eind van de rondgang koppelen de slangen automatisch af en worden de spenen ‘gedipt’ met een beschermvloeistof tegen bacteriën. “Het voordeel van een binnenmelker is dat je overzicht hebt en overdwars direct kunt ingrijpen als dat nodig mocht zijn”, aldus de boer. “Al verloopt het proces verregaand geautomatiseerd, je houdt feeling met de koeien.” Een melkrobot heeft hij mede daarom nooit overwogen.

Calis zelf houdt zich overdag vooral bezig met het voeren. Voor elke categorie – melk- en jongvee, tochtige en droge koeien – hanteert de boer een eigen samenstelling. De verschillende diëten mengt hij zelf. Het melken laat hij over aan een van de medewerkers. “Ik hou zodoende overzicht over het geheel.”

Open dag

Publiek is op zaterdag 23 september (10.00-16.00 uur) van harte welkom om het bedrijf van de familie Calis aan De Buorren 12 te bekijken. Bij de totstandkoming van de nieuwbouw van hun boerderij koos de familie Calis bewust voor bedrijven uit de buurt. Melkveetechniek De Jong uit Gorredijk installeerde de melkcarrousel, Bouwbedrijf De Boer uit Hemrik tekende voor de bouw.