Nieuws

Koopman en uitgever doet boekje open

Camera Sietse de Boer Potlood Wim Bras

Toen Johan Cruijff overleed, had de ramsjhandel van Steven Sterk drie titels met beschouwingen over het voetbalfenomeen op voorraad. Ettelijke pallets met vergeten boeken. “Wy ha it stof derôf blaasd en in pear dagen letter wiene we se kwyt. Sa giet it yn de ramsj.”

In de boekenhal te Gorredijk hadden zich onlangs zo’n zestig Sa!-lezers verzameld. Vrijwel iedereen heeft de enorme loods met de roestige gevelbeplating al eens van binnen gezien tijdens de jaarlijkse boekenmarkt. Maar hoe die dekselse Sterk er nou in slaagt daadwerkelijk geld te verdienen aan al dat opgetaste papier, daar willen ze het fijne weleens van weten. Steven Sterk heeft beloofd een boekje open te doen. Een beetje theatraal, want dat past wel bij hem. Op een kaal geïmproviseerd podiumpje van aangeschoven pallets staat een paar klompen. “Myn ferhaal bestiet út twa dielen. Dat fan de keapman en dat fan de útjouwer. It begûn allegear mei de hannel en derfoar sjit ik efkes yn de klompen.”

Koopman

Begin jaren tachtig, Sterk komt nergens aan de bak. Maar hij moet toch wat. “Ik hie ferstân fan neat, as lêzer allinnich fan boeken.” Dan maar boeken: met een paar honderd gulden startkapitaal koopt hij tweedehands exemplaren op en met zijn handel in bananendozen struint hij de rommelmarkten af. Op klompen, dan blijven de voeten tenminste warm. Thuis raakt de gang gaandeweg meer en meer verstopt met opgestapelde bananendozen. “Sa skarrele ik troch de tiid.” De kentering komt als een Groningse uitgeverij hem onverwacht een partij nieuwe boeken aanbiedt; vijfentwintigduizend gulden moet de lading kosten. De ontloken koopman in Sterk ruikt handel en met links en rechts geleend geld weet hij het bedrag bij elkaar te brengen. “Ik ha dy boeken as in ierdbeiekeapman ferkocht. Yn in mum fan tiid wie ik dertrochhinne en hie ik tweintichtûzen gûne fertsjinne.”

Het betere boek

De klapper opent hem de ogen. Om tweedehands boeken op voorraad te houden moet hij telkens weer op zoek. Dat maakt inkoop tot een tijdrovende praktijk. Sterk besluit zich toe te leggen op ramsjboeken, nieuwe boeken die bij een uitgever overblijven. Hij richt zich op boeken die hun waarde blijven houden, zoals bijvoorbeeld kunstboeken. Vanuit een ingeving belt hij de musea van Nederland af. “Museumwinkels ha faaks skitterende útjeften dy’t oerbliuwe as de eksposysje dien is. Dy wol ik wol ha, sei ik tsjin it Mauritshuis, it Stedelijk en de oaren. Sy wiene bliid dat se se kwyt koenen.” De museumboeken blijken een gouden greep. In de euforie besluit Sterk een keten van ramsjwinkels op te zetten, gericht op het betere boek. Maar in zijn enthousiasme loopt hij zichzelf voorbij. “Saaklik sjoen wie it in ûnnoazel idee. Yn 1992 wie ik alles wat ik fertsjinne hie wer kwyt. Krekt net fallyt.”

Varkensstal

Aangeslagen maar niet geknakt besluit Sterk het zakelijk echec als leergeld te beschouwen. Hij komt tot het inzicht dat de toekomst van de ramsj in de groothandel ligt. Hij huurt een voormalige varkensstal met plek voor tweehonderd pallets. Bij de grote uitgeverijen krijgt hij vooralsnog geen voet tussen de deur, maar voor de kleintjes is hij een interessante afnemer. “De lytse útjouwers wiene it vliegwiel. Nei 1996 kaam de gong deryn.” De loodsen worden steeds groter. Huren is duur, zeker in de Randstad. Hij zoekt een plek voor een eigen boekenhal. Toenmalig burgemeester Sicko Heldoorn wijst Sterk op mogelijkheden in Gorredijk. En dat wordt de nieuwe locatie.

Gretige koper

Inmiddels is Steven Sterk, na het ter ziele gaan van De Slegte, nog de enige grote boekenramsj. De hal in Gorredijk beslaat drieduizend vierkante meter, drie miljoen boeken op zo’n achtduizend pallets, schat Sterk. Veertig procent van de omzet gaat via internet, de rest verkoopt hij nog altijd via de betere boekhandel. “Tsjintwurdich ferkeapje wy fan alles, in soad non-fiksje. Gjin hypes, it moat kwaliteit ha, dat is it útgongspunt. Fierder bin ik in happige keaper.” Dus zit er ook weleens een miskoop tussen. Wat daarmee gebeurt? Met gevoel voor dramatiek opent Sterk een van de roldeuren en kiepert verwoed een aantal boekendozen van een pallet in de afvalcontainer buiten. “Sa dogge wy dat”, zegt de handelaar op klompen in de handen spugend. “Kinst no ienris net alles bewarje.”

Uitgever

Naast de ramsj ontplooide Sterk zich de afgelopen jaren als uitgever. Uitgeverij Bornmeer boekt onder andere succes met de uitgave van Nijntje-boeken in tal van streektalen. Begonnen in het Fries, maar inmiddels ook in het in het Twents, het Vlaams, het Zeeuws en wat al niet. De totale oplage is al gegroeid tot meer dan 300.000 exemplaren. De financiële slagkracht stelt Bornmeer weer in staat om kwaliteitsboeken op de markt te brengen waarvoor een kleiner lezerspubliek bestaat. Na de overname van het intellectuele eigendom van het failliete Noordboek/Friese Pers is de uitgeverij verder uitgegroeid en groeit ook landelijk de bekendheid. Met de gerenommeerde Vlaamse uitgever Katrien de Vreese startte hij begin dit jaar de gezamenlijke uitgeverij Sterck & De Vreese, die werkt aan een nieuw bijzonder fonds in het Nederlands taalgebied. “No sa. Jim moatte sels noch mar efkes sneupe oft der wat foar jim tusken sit”, wijst Sterk tot besluit in het rond.

Word ook lid van de Club van Sa!

Het bezoek aan de boekenhal van Steven Sterk was een van de activiteiten van de Club van Sa!. Maandelijks gaan leden van de Club van Sa! op stap. Voor een leuke excursie, een concert of bijvoorbeeld een lezing. Leden van de Club van Sa! dragen deze krant een warm hart toe. Doet u dat ook? Ondersteun ons werk dan door lid te worden van de Club van Sa! (25 euro per jaar). Dat kan door u via sa24.nl aan te melden, te mailen naar redactie@sa24.nl of te bellen met 06-5247 1013.