Week van de duurzaamheid

Melk houdt kinderopvang warm

Camera Sietse de Boer Potlood Renske Woudstra

Voor elke oplossing is een probleem. Dat is de stelregel van een jonge boerenzoon uit Wijnjewoude. Jesse Russchen (16) bedacht hoe je warmte van koeienmelk kunt gebruiken om de vloer mee te verwarmen.

Voor grote melkveebedrijven bestaat het al: een systeem om restwarmte van koeienmelk voor andere doelen te gebruiken. “Mar dat is by ús te djoer, dêr ha wy fierstente min molke foar.” Op jaarbasis geven de circa zeventig koeien van de familie Russchen gemiddeld zesduizend liter per koe. Grote warmteterugwinsystemen zijn pas rendabel bij een miljoen liter melk of meer. Een eindexamenopdracht bracht uitkomst.

Voor het vak Technologie en Toepassing kreeg Jesse, samen met klasgenoten Jitze Terpstra en Julian Veenhuizen, de opdracht: zoek een probleem en los het op. Een kolfje naar de hand van de boerenzoon. Lachend: “De dosint fûn dat we in veganistyske krystbôle meitsje moasten. Ik sei: ik wit wol wat oars.” Thuis aan de keukentafel hadden ze het er weleens over: hoe kun je de warmte die vrijkomt bij het terugkoelen van koeienmelk gebruiken voor wat anders? Het trio ging denken, onderzoeken en tekenen en ging op excursie bij een groot melkveebedrijf.

“It wie even puzzeljen. It moast goedkeaper, mar de waarmte moast wol goed benut wurde.” In de schuur ging Jesse aan de slag; vele uren knutselde hij met wat voorhanden was. Een warmtewisselaar haalde hij bij pake uit het hok, thuis scharrelde hij pompen, slangen, tonnen en slangen bij elkaar. De lat lag hoog: “De opdracht wie om in maquette te meitsjen. Doe sei ik: it soe moai wêze om in wurkjend systeem sjen te litten, oars seit it ek net safolle.” Waarop de docent reageerde: als dat lukt, krijgen jullie meteen een 10. Die hebben ze inmiddels in de pocket; Jesse slaagde voor zijn vmbo-tl (Liudger in Waskemeer) en studeert inmiddels Melkveehouderij op het Nordwin College in Leeuwarden.

Vers gemolken koeienmelk heeft een temperatuur van ongeveer 37 graden. De melk wordt in een warmtewisselaar teruggekoeld naar 4 graden en opgeslagen in de melktank. De vrijgekomen warmte wordt opgeslagen in een vat ernaast. Die warmte wordt gebruikt voor het schoonmaken en het opwarmen van de boiler. “Mar der bliuwt dan noch in soad waarmte oer, skande datst dêr niks mei dochst. Yn dit duorsume lân kinst it better benutte.”

Jesse bouwde een maquette waarin inzichtelijk is aangegeven hoe de warmte uit het opslagvat op transport gaat naar het vijftien meter verderop gelegen pand van Buitenleven, de kinderopvanglocatie van moeder Esther. De proefopstelling staat op een kar, Jesse wijst op de warmtewisselaar. “De waarme molke rint foardel, achterdel rint in kâlde floeistof dy’t de waarmte opnimt sûnder dat se mei elkoar yn kontakt komme. Dan giet it fia de transportline nei de flierferwaarming.” Door driedubbele isolatie en een luchtlaag is het warmteverlies 0,02 graden op 100 meter, vertelt Jesse trots. Binnenkort begint de aanleg. “We sette der yn it molklokaal noch in waarmtefet by. Dan kin we ek de flier yn ús wenhûs ferwaarmje.” Al met al een besparing van 3.300 kubieke meter gas per jaar, heeft Jesse uitgerekend.

In de Week van de Duurzaamheid geeft de gemeente Opsterland extra aandacht aan onderwerpen die te maken hebben met energiebesparing, duurzaamheidsmaatregelen aan woningen en duurzamer leven. Op zes pagina’s besteedt de redactie van Sa! deze week in samenwerking met de gemeente Opsterland ook aandacht aan duurzame onderwerpen. Om te informeren, te inspireren en te motiveren.

In deze serie verder:

Energiecoaches inspireren dorpsgenoten

Weggeefgroep Facebook

Praktische voorbeelden op Duurzame Huizenroute

Frisian Motors maakt emissieloze werkvoertuigen

Waterschaarste is voor Jippe Hoogeveen dagelijks werk