Nieuws

Mts. Heida in Hoornsterzwaag neemt vergister in gebruik

Camera Sietse de Boer Potlood Arend Waninge

Mestvergisting en zonnedaken. Melkveehouders Jelle Heida en André Kleistra uit Hoornsterzwaag investeerden fors in het opwekken van duurzame energie. De Club van Sa! nam een kijkje op het bedrijf van de twee jonge agrarische ondernemers.

Het is zaterdagmiddag, maar er is nog volop actie op het dak van het melkveebedrijf van Jelle Heida en André Kleistra aan de Miedwei. De mannen zijn een week bezig en bijna de complete staldaken zijn al voorzien van houders voor de 2.400 te plaatsen zonnepanelen. De oude asbestdaken zijn eerder in het jaar al vervangen door nieuwe geïsoleerde daken. “Dêr ha wy mei de hite simmer al in soad wille fan hân”, vertelt André. De zonnedaken zijn straks goed voor een jaarproductie van 650.000 kWh aan elektriciteit, ongeveer een derde is nodig voor het eigen bedrijf. De rest gaat het net op. “Wy woene it dak earst ferhiere foar panelen, mar no’t wy de SDE-subsydzje krigen ha, is it better om der sels yn te ynvestearjen.”

Naast de twee reguliere mestsilo’s staat sinds kort een derde silo, met een halve bol als dak: de vergister. Hier wordt biogas gewonnen uit de rundveemest. Jelle: “Wy wolle mear út de stront helje en dat kin op dizze manier.” Het bedrijf heeft geen putten onder de stal. Mestschuiven zorgen voor afvoer van de mest op de dichte vloer naar de twee opslagsilo’s. “Dat is ek better foar it miljeu. Eins moat de stront binnen in dei nei de fergister ta. Dan kinst it measte gas derút helje.” Het gaat om een mono-vergister, die alleen mest verwerkt.

De installatie van Maatschap Heida heeft een capaciteit van 2.000 kuub. De mest wordt opgewarmd tot 40 graden. “Dat is de optimale temperatuer foar de bacteriën dy’t de stront as fretten brûke. Sy sette it om yn methaangas.” Een naastgelegen opwerkingsinstallatie maakt dit gas geschikt voor direct gebruik in het reguliere gasnet. Dagelijks moet de installatie 600 tot 800 kuub biogas produceren. Het gasnetwerk in de buurt is zo aangepast dat het deze hoeveelheid gas kan verwerken. Het substraat dat in de vergister overblijft, met daarin alle nutriënten, wordt over het land uitgereden. “Dêrtroch is het oantal kuubs stront dat wy útride meie krekt likefolle as earder. Allinnich ha wy it gas derút helle. En dat is foar it miljeu wer in foardiel, sa komt der minder methaangas yn de lucht.” De forse investeringen in de beide duurzame technieken doen de beide boeren zeker niet uit idealisme. “In buorkerij is in bedriuw en sa moatst dit ek sjen. Wy kinne der op dizze manier allinnich mear út helje.” Het bedrijf krijgt twaalf jaar lang gegarandeerde subsidie op de energieproductie.

André en Jelle zijn geen doorsnee boeren, maar agrarische ondernemers die bij alles wat ze doen goed rekenen. Ze melken circa 370 koeien en het bedrijf heeft op twee andere locaties circa 200 stuks jongvee. Van de 150 hectare bij het bedrijf gebruiken ze 20 hectare voor de verbouw van maïs, 5 hectare is verhuurd als aardappelland. De koeien produceren jaarlijks 3,7 miljoen liter melk, zo’n 10.000 liter per dag. “Wy binne in yntinsyf bedriuw. Dat betsjut dat wy net genôch lân ha foar ús stront en dat wy fretten oankeapje moatte.”

De organisatie van arbeid krijgt van André en Jelle veel aandacht. Ze werken met drie vaste medewerkers, waaronder een Poolse melker. De koeien melken ze in een draaiende carrouselmelkstal, met plek voor vijftig koeien. De beide maten kiezen er bewust voor om niet met melkrobots te melken. “Dan wiene wy wol sân robots nedich en dan hast reedlik folle storingen. Wy wenje beide ticht by it bedriuw, dus dan binne wy altyd it bokje.” Verder besteedt het bedrijf veel werk uit aan loonwerkers. “Wy binne grut en dan hast grutte masjines noadich en dat freget ek fakmannen yn de betsjinning.” Door hun manier van werken creëren Jelle en André ook een betere balans tussen werk en vrije tijd. “By ús is middeis om goed seis oere it wurk dien.”

Droge zomer

Halverwege de zomer zagen grote percelen weiland geel van de droogte. In de laatste maanden is dat weer behoorlijk bijgetrokken. Het gras groeit nog steeds, maar toch verwachten Jelle en André dat ze dit jaar de vier keer maaien die ze normaal per seizoen gewend zijn, niet halen. Gelukkig was er nog kuilvoorraad uit voorgaande jaren om de tekorten te dekken. De opbrengst van het maïsland lag dit jaar ongeveer 30 procent lager dan normaal. Het bedrijf is intensief en moet sowieso voer aankopen om alle koeien te kunnen voeren. De droge zomer hebben de kosten van het voer wel opgedreven. De maatschap Heida denkt dit jaar ongeveer 75.000 euro meer kwijt te zijn aan voer dan andere jaren. “Mar gelokkich is de molkpriis ek wat heger.”

Club van Sa!

Het bezoek aan Maatschap Heida was een activiteit van de Club van Sa!, een groep lezers die de activiteiten van Sa! ondersteunt met een jaarlijkse bijdrage van 25 euro. In ruil voor deze welkome bijdrage organiseert Sa! iedere maand een activiteit waar leden gratis aan deel kunnen nemen. Daarnaast ontvangt ieder lid een boekje met kortingsbonnen. Ook lid worden? Mail naar redactie@sa24.nl of kijk op www.sa24.nl.