Cultuur

‘Muziek vereist meer discipline dan het leger’

Potlood Remco Hofman

Je hebt mensen die muziek leuk vinden. Je hebt mensen die van muziek houden en je hebt Peter Kleine Schaars (59) uit Beetsterzwaag. Hij eet, drinkt, ruikt en proeft muziek. Je kan hem met recht een muzikale duizendpoot noemen. Peter is dirigent, componist en arrangeur.

Kleine Schaars. Het is een merkwaardige achternaam. Een naam die je in Friesland zelden tegenkomt. “Het is een Sallandse naam. Schaars betekent eigenlijk schaduw en verwijst naar een boerderij. Je hebt ook Groot Schaars. De naam komt het meeste voor in de omgeving van Raalte.”

Het begon allemaal in Deventer. Toen hij tien jaar oud was, speelde Peter al trombone, hoewel de trombone zeker niet zijn favoriete instrument was. Hij wilde eigenlijk trompet spelen. Maar toen hij zag dat bij Amerikaanse marchingbands de trombones vooropliepen, was zijn keuze snel gemaakt. Met een trombone liep hij dus voor de muziek uit. Omdat er weinig andere trombonespelers waren, werd Peter gevraagd voor allerlei andere muzikale activiteiten. Van de plaatselijke fanfare en harmonie tot bigbands en zelfs popgroepen.

Na de middelbare school studeerde hij aan het conservatorium, waarna hij in militaire dienst moest. Door stom toeval kwam hij in de Marinierskapel terecht. “Ik was al aangenomen als marinier, toen ik ineens werd toegelaten tot de Marinierskapel. Ik was de enige echte marinier. ’s Ochtends kroop ik vier uur door de modder en daarna speelde ik trombone in de kapel.” Peter kreeg een vaste aanstelling als trombonist en assistent-dirigent, werd later chef-dirigent en leerde dat muziek meer discipline vereist dan het leger.

Willem-Alexander en Elisabeth

In de jaren negentig reisde Peter met de Marinierskapel met Koningin Beatrix en kroonprins Willem-Alexander naar Japan. In de toiletten van het vliegveld van Tokio had hij een plotselinge ontmoeting met de kroonprins. “Ik stond net te plassen, toen er plots een grote man in een keurig pak binnenkwam. Hij opende alle toiletdeuren en keek goed om zich heen. Daarna verdween hij weer vliegensvlug. Toen kwam plots Willem-Alexander binnen. We keken elkaar snel even aan en ik zei: … ‘Koning, keizer, admiraal…’. Hij kon er wel om lachen.“

Als dirigent van de Marinierskapel heeft hij ook eens de hand mogen schudden van koningin Elisabeth van het Verenigd Koninkrijk. Vooraf kreeg hij duidelijke instructies. Een stevige Hollandse handdruk werd ontraden. “Mij werd vriendelijk doch dringend gevraagd niet te knijpen. Don’t squeeze. Just touch.”

Momenteel is Peter dirigent van het orkest van de Koninklijke Marechaussee in Apeldoorn, Gruno’s Postharmonie in Groningen en van het Nederlands Politie Orkest. Daarnaast is hij vaak jurylid bij wedstrijden voor orkesten in onder andere Zwitserland en Oostenrijk. Peter is dus van alle muzikale markten thuis.

Opsterland

Toen hij werd aangenomen als klankregisseur bij muziekuitgeverij De Haske in Heerenveen besloten Peter en zijn vrouw om van Moordrecht bij Rotterdam naar Beetsterzwaag te verhuizen. “Als ik in Moordrecht ging hardlopen en ik kwam een andere loper tegen, dan moest die altijd net kuchen. Kuchen om niks te hoeven zeggen. Als ik hier ga hardlopen, kom ik bijna niet aan lopen toe. Iedereen begint een praatje.”

Opsterland heeft tal van muziekverenigingen, koren en orkesten. Bijna elk dorp is muzikaal actief. Peter weet hoe dat komt: “Zodra er in Friesland een kerk en een kroeg is en er drie huizen staan, is er ook een muziekvereniging. Er heerst hier een grote bereidwilligheid om er samen iets moois van te maken.”

Muziek in corona-tijd

Nederland zit nu al bijna twee jaar in de coronacrisis. Twee jaar waarin de koren, orkesten en korpsen het moeilijk hebben, omdat ze niet samen kunnen musiceren. Peter trekt een zorgelijk gezicht: “Heel veel mensen blijven nu thuis, terwijl muziek voor hen juist een uitlaatklep is. Ze kunnen niet meer samen oefenen en concerten zijn er ook niet meer.”

Dirigent

Dirigent Peter Kleine Schaars had de afgelopen jaren meerdere orkesten onder zijn hoede. Wat kenmerkt een goed orkest en wat is de rol van een dirigent? “Een orkest is als een voetbalteam. Het gaat om het samenspel. De elf beste voetballers vormen niet het beste team. Met een orkest is het net zo. In elk orkest zit ook een Memphis Depay die net even te luid of te snel speelt. Als dirigent moet je daarmee om kunnen gaan. Dirigeren is voor de helft muziek en voor de helft groepspsychologie.”

Aan de hand van een boekwerk met bladmuziek laat Peter zien hoe een orkest speelt. Elke muzikant speelt zijn/haar eigen deel. Dat klinkt eenvoudiger dan het is. “Als een orkest drie verschillende dirigenten heeft, krijg je drie verschillende uitvoeringen van hetzelfde muziekstuk. Het klinkt anders door een ander tempo en volume. Als ik als dirigent er geen zin in heb, heeft het orkest er ook geen zin in. Zo maakt het dirigeren van een orkest je bewust van je eigen gedrag. Wat je geeft aan een orkest, krijg je ook terug.”

Orkest Koninklijke Marechaussee.

Delen