Nieuws

Ruurd de Vries reconstrueert historie buurtschap Twijtel

Potlood Arend Waninge

Twijtel onder Makkinga is zo’n buurtschap waar alleen de adressering van drie woningen nog verwijst naar een honderden jaren oud plekje op de kaart. Ruurd de Vries uit Terwispel groeide er op en reconstrueert al jaren de rijke historie van deze paar vierkante kilometer.

Twijtel werd ooit gevormd door vier zathes (boerderijen) met bijbehorende landerijen. Gerangschikt in ongelijke taartpunten, tegen de grens met Nijeberkoop. “Yn ‘e 17e iuw waard de namme foar it earst brûkt, mar ik tink dat it noch wol âlder is”, vertelt Ruurd de Vries. De Tjonger vormt de noordgrens van het buurtschap, in het zuiden loopt Twijtel uit in een punt nabij de Abbendijk ten noorden van Tronde. Tot 1888 lag er een oversteekplaats van dennenliggers met daarop takken, een oversteek die waarschijnlijk ouder is dan alle andere in dit deel van de Tjonger. Een latere ophaalbrug stond lang bekend als de ‘takkenbrug’. In 1955 volgde een vaste brug, die de al even toepasselijke naam Prikkedambrug draagt.

Het kleine buurtschap Twijtel, in het Stellingwerfs Twietel, kent een rijke historie. “Kinst dy hast net foarstelle dat der oer sa’n lyts stikje grûn safolle te fertellen is.” Het bekende crosscircuit Prikkedam bijvoorbeeld, een stuk heide dat in 1947 gratis ter beschikking werd gesteld aan Motorclub Ooststellingwerf. De clubleden legden zelf met de schop een crossbaan aan rond de Gansepoel, een stuk weiland met in het midden een dobbe. In de jaren 60 en 70  trok de Prikkedam duizenden bezoekers tijdens de wereldkampioenschappen. Het circuit is de laatste jaren vooral veel in het nieuws vanwege de geluidsoverlast.

Korenmolen
Maar Twijtel kende meer bedrijvigheid. Van eind zeventiende eeuw tot 1925 was de korenmolen, een stellingmolen, een grote blikvanger. Een nieuwsbericht uit 1869, na een hevige decemberstorm: “Het kruis en paard op den toren te Makkinga werden van hunne hooge standplaats afgerukt en de korenmolen te Twijtel, een standermolen, werd aan splinters tegen den grond geslagen.” Een jaar later koopt molenaarsgezin Steunebrink een oude poldermolen uit de Weperpolder en laat deze als korenmolen opbouwen op de plek van de omgewaaide molen. Nu op een verhoging, een zogenaamde molenbelt. In 1912 treft het noodlot de molen opnieuw; door blikseminslag brandt hij tot de grond af. Weijert Zeephat, inmiddels molenaar, koopt ter vervanging in Gorredijk de houtzaagmolen van firma Van der Sluis en Posthuma. De molen is later verplaatst naar Makkinga, tegenwoordig een museum. “En sa ferdwûn it middelpunt fan Twijtel nei dik 240 jier.”

De vier oude zathes waar het ooit mee begon, waarschijnlijk gebouwd naar oud-Saksisch model,  brandden af of werden afgebroken. Van de bijbehorende langgerekte taartpunten is weinig meer over. Vanaf 1850 werden de percelen opgedeeld. Arbeiders kochten in de zuidpunt van het buurtschap stukken heide, brachten dit in cultuur en bouwden er een huisje. Ruim veertig woningen hebben er gestaan, schat Ruurd. Daar zijn er nu zo’n 25 woningen van over. Drie woningen met een toegangsweg aan de Abbendijk houden de naam in ere: Twijtel 5, 6 en 7. Ruurd noemt dit ‘Nieuw Twijtel’. Van veertig woningen verzamelde Ruurd nauwkeurig informatie over de bewoners, vaak met uitgebreide genealogie, krantenknipsels, foto’s en andere wetenswaardigheden. Hij is trots op een meterslange tijdlijn waarin alle bewoners keurig op een rij staan.

Familienamen als De Boer, Jongbloed, Kromkamp, Koopstra en Van Hes komen veelvuldig voor. Maar ook de schippersfamilies Pauw, Molenaar, Ypey en Harder streken neer op de Stellingwerver zandgrond. Een kleine tachtig nazaten van al deze families kwamen vorig jaar bijeen voor een grote reünie. “Eins ha we doe te min tiid hân om alle histoarje fan Twijtel bylâns te gean. De minsken wienen sa entûsjast dat we dit jier wer in reüny hâlde om fierder te gean wêr’t we foarich jier hingjen bleaun binne.” Samen met Cobi van Dam en Johannes Meesters organiseert Ruurd op zaterdag 14 maart van 13.00 tot 17.00 uur een tweede bijeenkomst in het dorpshuis van Makkinga. “En it leafst ha we dat minsken foto’s en dokuminten meinimme dan kin we dat fuortendaliks skenne en yn it argyf dwaan.”

www.twijtel.webklik.nl