Thema Gezonde sportomgeving

Sporthal Kortezwaag op weg naar gezondere kantine

Camera Sietse de Boer Potlood Arend Waninge

De weg naar een gezondere sportkantine is lastiger dan ze bij Sportcentrum Kortezwaag van tevoren hadden gedacht. Toch is Team:Fit-Coach Allard Donker tijdens de kantinescan positief over de al genomen maatregelen. “Het is ook een kwestie van stapje voor stapje.”

Het aanbod gekoelde sportdrankjes bij Sportcentrum Kortezwaag is gevarieerd. Ook het ‘traditionele’ AA’tje is aanwezig. “We hadden het uit het assortiment”, vertelt Wietske Beenen. “In AA zit veel suiker, er zijn betere alternatieven. Maar er is zoveel vraag naar AA, dat we het weer hebben teruggenomen.” Het voorbeeld is tekenend voor de dilemma’s waar beheerders van kantines tegenaan lopen. “Sporters willen zichzelf na het sporten ook graag trakteren. En die vraag staat niet altijd gelijk aan gezonde keuzes.”

Allard Donker is coach bij Team:Fit, hij adviseert sportverenigingen rond de gezondere kantine. “Toch zie je zeker zaken verschuiven. Het is ook niet de bedoeling om alle minder gezonde producten weg te halen. Het gaat vooral om het aanbieden van gezondere alternatieven. Dat kun je zodanig doen dat sporters sneller een gezonder alternatief kiezen.”

Kantinescan

Tijdens de zogenaamde kantinescan kijkt Allard kritisch naar het huidige aanbod. Hij is niet ontevreden over wat hij ziet en hoort in Kortezwaag, al wordt nog niet voldaan aan de eisen voor een certificaat (zie kader). “Maar ik zie bijvoorbeeld wel dat de display met zakjes snoep niet prominent in beeld staat, een bewuste keuze.” Zoete en hartige snacks zijn in de kantine populair, weet Allard. “Maar er zijn inmiddels ook voldoende gezondere alternatieven.” Volgens de richtlijnen van het Voedingscentrum bevat een gezonder alternatief maximaal 110 calorieën. “Een standaardzakje chips zit op 216 calorieën. Er zijn kleinere zakjes chips verkrijgbaar, maar ook popcorn is een alternatief, met maar 87 calorieën. Door deze alternatieve snacks een prominente plek te geven, bijvoorbeeld nabij de kassa, stimuleer je de gezondere keuze.”

Leveranciers van energierepen hebben inmiddels ook varianten met minder suiker. Wietske: “Dat hebben we met Snelle Jelles geprobeerd, maar de vraag was minimaal.” Allard adviseert een combiaanbieding te proberen, bijvoorbeeld een suikerarme reep in combinatie met water of een gezondere tosti met bruin brood. “De praktijk laat zien dat dit werkt.”

Aanpassen aan publiek

Op de bar van de kantine staat nu prominent een schaal fruit, overgebleven van het gratis sportfruit tijdens de Nationale Sportweek. Vers fruit zit bij Kortezwaag op andere momenten ook weleens in het aanbod, afhankelijk van het verwachte type publiek. Wietske: “Zo proberen we dat met alles. Wij hebben geen standaard sportkantine. Tijdens een vlooienmarkt of kattenshow is er bijvoorbeeld veel vraag naar traditionele snacks. Op doordeweekse avonden na trainingen is de omzet beperkt. De piek zit in het weekend. Het aanbod gezondere alternatieven passen we zoveel mogelijk aan op het verwachte publiek, maar dat gaat met vallen en opstaan.” Zo experimenteerde Kortezwaag al eens met macaroni, wraps met zalm, bakjes groentefriet of ijs met verse aardbeien. “We maken dan niet te veel en op is op. Dat is dan maar zo. We willen niet te veel weggooien, maar de omloopsnelheid van verse gezondere alternatieven is best lastig in te schatten.” Allard prijst Wietske voor dit verstandige beleid. “Het beste resultaat bereik je ook stapje voor stapje. Dan wennen medewerkers en publiek ook het beste.”

Terug naar de huidige praktijk. Vanaf de bar gezien staat het grootste aanbod drinken niet in het zicht. Allard: “Zet de gezonde alternatieven zoveel mogelijk in het zicht, dat stimuleert. Een display met gezondere alternatieve drankjes staat al prominent in beeld. Dat is goed.” Wel mist Allard in het aanbod nog een alternatief zuiveldrankje. Chocomel is het enige zuiveldrankje, volgens Wietske populair bij sporters. Allard: “Chocomel heeft ook een alternatief met minder suikers, maar Optimel is ook een goed alternatief.”

Rol ouders

Snoep en hartige repen zijn vooral in trek bij kinderen. Wietske: “Maar ik vind niet dat je daar kinderen op aan moet spreken. De ouders spelen een grote rol.” Wietske ziet het bij toernooien, maar ook in het zwembad, waarvoor Kortezwaag tot vorig jaar de kiosk beheerde. “Dan krijgen kinderen bijvoorbeeld twintig euro mee voor een middag. Daar blijft veel van over om te snoepen; een kind pakt dan de ruimte die het krijgt, dat kun je hen niet kwalijk nemen. Aan de andere kant is een middag naar het zwembad ook een uitje. Daar hoort iets lekkers bij, het gaat om het evenwicht.”

Certificaat Gezondere Kantine

Team:Fit stimuleert kantines te werken volgens de door het Voedingscentrum opgestelde Richtlijnen Gezondere Kantines. Basisvoorwaarde is dat minimaal één betere keuze wordt aangeboden in iedere productgroep, bijvoorbeeld belegde broodjes, zuivel, zoete snacks en hartige snacks. Bovendien stimuleert de kantine het drinken van water en maakt het gezonde alternatieven zichtbaar. Is aan alle basisvoorwaarden voldaan, dan is het bronzen certificaat binnen. Voor een zilveren certificaat moet er altijd groente of fruit aanwezig zijn, is het zichtbare aandeel gezondere producten minimaal 60 procent en verleidt de aankleding van de kantine tot een betere keuze. Bij een gouden certificaat is het zichtbare aandeel gezondere producten ruim in de meerderheid (80 procent) en maakt de aankleding van de kantine gezonde keuzes vanzelfsprekend.

Kantinescan

De coaches van Team:Fit voeren in kantines gratis een scan uit. Binnen een uur is duidelijk hoe de kantine scoort en wat er nodig is om een certificaat te halen. De coach geeft gericht advies om stappen te kunnen zetten. Geïnteresseerden kunnen zich melden bij Allard Donker: allard.donker@teamfit.nl.