Nieuws

‘Switappels neamde myn skoanmem dizze appels’

Camera Sietse de Boer Potlood Renske Woudstra

In het jaar van LF2018 is er veel aandacht voor cultuur. “Mar der is hielendal gjin each foar it wurk yn stilte.” Het werk dat de Vrienden van het Oude Fruit verrichten bijvoorbeeld. Griet Bergsma vindt dat nu juist heel belangrijk werk voor ons culturele erfgoed.

Appels en peren, vergelijken en onderzoeken. Is het een Ernst Bosch of toch niet? Pomoloog Jan Woltema buigt zich over de citroengele appeltjes van Ankie de Jong uit Jonkerslân. Deze zaterdag is het fruitherkenningsdag in de schuur van Griet Bergsma in Luxwoude. Het appeltje komt van een oude boom vertelt Ankie. Jan snijdt de appel door. Een vrij open klokhuis, vrij wit vruchtvlees. En dan begint de zoektocht in de online database maar ook in een stapel boeken. “Dit is nou niet direct een appel waarvan je zegt: die is het.”

Rode van Boskoop

Bij de appel, met complete tak er aan, van Job Steenland uit Heerenveen ging het heel wat makkelijker. “Het is een Rode van Boskoop. Ik ben er heel blij mee en nu weet ik wat mijn vrouw er van gaat maken.” Appeltaart dus want het is een goudreinetsoort. Met interesse volgt hij de determinaties aan tafel. Is het iets voor hem dan om zich aan te sluiten bij de Vrienden van het Oude Fruit en te helpen met het opsporen en bewaren van oude fruitrassen?  Want dat is juist bedoeld voor zijn, jongere, generatie benadrukt Griet Bergsma. “lk vind het wel prachtig maar heb geen tijd over.”

In twee boomgaarden rond haar boerderij beheert Griet zo’n honderd appel- en perenbomen. De oude rassen fungeren als databank. “De minsken mei kennis oer de âlde rassen, ha allegear griis hier. En se bin lykas de beammen, aanst falle se om.” Haar schat aan levend erfgoed moet bewaard blijven. En dat gaat ook gebeuren dankzij het in 2017 opgerichte Nederlands Fruit Netwerk. Maar er is meer nodig. Jongere mensen die mee willen helpen met determineren bijvoorbeeld. Dirk Hiemstra uit Boornbergum heeft daar wel oren naar. “Ik sit al acht jier by de hoogstambrigade en fyn it leuk om mear te witten oer de beammen.” Zelf heeft hij zo’n twintig fruitbomen, misschien heeft Griet nog een leuke ent die hij op stam kan zetten?

Ernst Bosch

Het is een half uurtje verder. Nog steeds zit Jan Woltema gebogen over de citroengele appeltjes. Switappels noemde haar schoonmoeder ze zegt Ankie. “Ze voelen een beetje plakkerig.” Aafke Meinesz leest een rijtje kenmerken op. Is het een Ananas Reinet of Golden Delicious? “Het leuke is dat hier allemaal appels komen die je in de winkel niet ziet”, zegt ze. Jan zoekt ondertussen verder in een Duits appelrassenboek. “Ik kom niet anders uit dan bij de Ernst Bosch.” En die wordt het.

Lena Lebedeva-Hooft uit  Pieterburen loopt een soort van stage. “Ik ben vrijwilliger bij een historische boomgaard en kom hier om te leren determineren.” En jazeker, zij gaat straks meedoen met de determinatiedagen van Vrienden van het Oude Fruit. Met dat leren zit het vandaag wel goed; de pomologen hebben hun handen vol aan de vele binnengebrachte appels en peren. vriendenvanhetoudefruit.nl