Sport

Thema bewegen: Fietsen met uitzicht

Camera Sietse de Boer Potlood Renske Woudstra

“Ik wit net wêr’t ik bin, hear. It bin allegear stiennen en bergen.” Gestaag trapt Harmtien Hoekstra-Bosma (86) de kilometers weg. Over een zonnig fietspad ergens in het verre buitenland. En dat vanuit de hal van woonzorgcentrum De Lijte.

Soms staan de liefhebbers er voor in de rij. Het is een uitgelezen kans om op je oude dag de wereld te verkennen. Of herinneringen op te halen in je geboorteplaats, een fietsommetje te maken tussen de wolkenkrabbers van New York of artefacten te bewonderen in Rome. Zelfs een avontuurlijk tochtje tussen de bewoners van de diepzee is mogelijk in het Fietslabyrint. Zo maak je een ontspannen fietstocht, gewoon vanuit je (rol-)stoel.

Iedereen die de benen nog kan bewegen, kan opstappen voor een van de 250 routes in deze bijzondere fietscomputer. “Begin je te trappen, dan lijkt het ook echt alsof je er doorheen fietst”, legt welzijnscoach Deborah Weinreich uit. “Je fietst bijvoorbeeld door Drachten, waar je vroeger misschien vaak kwam, maar ook door de hele wereld. Laatst was er nog iemand die een tochtje door Indonesië maakte, prachtig!”

Hometrainer plus

Het Fietslabyrint is aangeschaft met geld uit ‘Waardigheid en trots’, het vernieuwingsprogramma voor verpleeghuizen, een initiatief van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Eigenlijk lijkt het Fietslabyrint op een hometrainer maar dan met wat extra. Er is niet alleen keuze uit meerdere routes, gebruikers kunnen al trappend ook aangeven hoe snel en zwaar ze willen fietsen. “Het is natuurlijk wat nieuws. We hebben daarom eerst een voorlichtingsbijeenkomst gehouden voor geïnteresseerde bewoners.”

De fietscomputer blijkt een succes. “De fietsers hebben soms niet eens door dat ze al een kwartier aan het fietsen zijn, zoveel is er onderweg te zien. Bovendien is het ook leuk voor bewoners die niet meer kunnen fietsen. Zij gaan ernaast zitten en genieten mee van de mooie routes, dat is een stuk beleving.” Bij de plaatsing was het Fietslabyrint direct een hotspot. “Het was echt winter, er werd overal geschaatst. Er zijn ook schaatsroutes in het Fietslabyrint, dus konden de bewoners ook hier schaatsen.”

Harmtien Hoekstra fietst door Parimaribo.

‘Nei Drachten’

Harmtien Hoekstra rolt haar rolstoel voor de pedalen. “Ik kom hjir om te fytsen en dan krijst de fideo derop ta”, verklaart ze genietend. Onder het fietsen neuriet ze ‘Op de grote stille heide’ mee met de zanggroep even verderop in de hal. “Lêstendeis ha ik hjirwei nei Drachten west op de fyts.” Een digitale fietstocht van vijftien minuten, toch knap als je al ruim drie jaar niet meer hebt gefietst. “Eins mocht ik altyd leaver autoride as fytse.” Of ze een andere route wil, vraagt Deborah. Ze zapt door de bestemmingen. “O, wacht even. Parimaribo, bent u daar weleens geweest?” En daar trapt mevrouw Hoekstra langs het koninklijk paleis. Leuk toeristisch, want als een echte gids geeft de computer ook de geschiedkundige feiten.

Homme Geertsma maakt een tochtje door Heerenveen.

De wereld ligt ook aan de voeten van Homme Geertsma (86). Geduldig wacht hij zittend op de rollator op zijn beurt. “It is no moai genôch west”, beëindigt mevrouw Hoekstra haar rit. Geertsma schuift een stoel achter de trappers. “Zit u goed zo?”, vraagt Deborah. “Kijk,” wijst ze op het beeldscherm, “die fiets staat op de tijdlijn. We moeten hem naar links sturen, want daar staan de favorieten.” Heerenveen flitst voorbij. “Bent u daar vaak geweest?” Jazeker, Geertsma woonde in Tijnje en kwam heel vaak in het Friese Haagje. De route start. “Dêr stie de wettertoer”, wijst Geertsma. In rustig tempo fietst hij door het centrum richting Abe Lenstra Stadion. Er is veel veranderd, hij is er al tien jaar niet meer geweest. “Dit is fijn, lekker even.” Leuk voor de variatie. Want Geertsma wandelt ook graag. “It is no moai waar, dat ik gean der alle dagen opút.”

In Diever

Lammie Frieswijk (82) is nieuwsgierig. “Ik woe dizze fyts hiel graach sjen.” Ze fietst vaak, maar dat doet ze boven op de hometrainer. “Dan bin ik mei fiif minuten wol klear, mar no ha je der wat bylden by. Dat liket my wol moai.” Deborah stelt voor om eens onder water te fietsen. Nee, ze heeft nog nooit gedoken, grapt mevrouw Frieswijk. Al pratend trapt ze door, soms vallen de benen even stil. ‘U bent gestopt’, meldt de computer dan. Deborah scrolt verder door de routes. “Dêr is Diever, dêr ha ik faker west.” Diever wordt het en meteen is het een feest der herkenning. “Sjoch, om dy tsjerke ha ik faak fytst. En dêr, op dat terras ha ik ek wol sitten.”

Lammie Frieswijk fietst door de diepzee.

Er zijn bewoners die hun weg al goed weten te vinden op de fietscomputer. Het gebruiksgemak is groot en anders helpt Deborah even bij het switchen van routes. Elke dinsdag- en donderdagmiddag geeft ze ook een half uurtje les.

Bewegen is het beste medicijn

“Het stimuleren van bewegen in de eigen omgeving is een van de bouwstenen van ons beweegbeleid”, vertelt fysiotherapeut Clara Penninga. “Bewegen hoort erbij en we stimuleren de bewoners om hierin zelf de regie te nemen. We brengen het belang van bewegen onder de aandacht. Mensen voelen zich beter wanneer ze bewegen, bovendien helpt het ook voor een scherp geheugen. Bewegen is het beste medicijn dat er is, het voorkomt veel klachten en kwalen.”

Het Fietslabyrint is een plus, vindt de fysiotherapeut. “Je kunt nu echt iets laten zien. Daar komt bij dat het Fietslabyrint rolstoeltoegankelijk is. We kunnen alles aanpassen aan ieders wensen en niveau. Het is een stimulans om te gaan fietsen, veel gebruikers willen graag de route van zo’n vijftien kilometer afmaken. Daarnaast is het ook heel sociaal. Een van de bewoners maakt er dagelijks gebruik van. Het is voor hem zijn enige uitje.”

Fysiotherapeut Clara Penninga.