Nieuws

VCSO werkt aan betere borging christelijk onderwijs

Camera Sietse de Boer Potlood Redactie

Bijna alle Opsterlandse christelijke basisscholen zijn nu nog eenpitters: zelfstandige scholen die intensief samenwerken. Anno 2020 blijkt dat een kwetsbare structuur. De scholen werken daarom aan een nieuwe stichting die het bestuur van vijf scholen overneemt. “Dêrmei steane wy in stik sterker.”

In de gemeente Opsterland gaat circa 45 procent van de leerlingen naar een bijzondere basisschool. Dat zijn er weleens meer geweest. “It wie in skoft aardich lykom”, vertelt Willem Jongsma, directeur van VCSO (Vereniging Christelijke Scholen Opsterland). Hij wijt de teruggang vooral aan een aantal fusies van scholen die nu onder openbaar bestuur staan (zie kader). Landelijk is het beeld heel anders, een ruime meerderheid van leerlingen (circa 70 procent) volgt in Nederland les in het bijzonder onderwijs. “Dat it yn Opsterlân oars leit, komt fansels ek troch dat it earder in ‘reade’ gemeente wie.”

Vrijwillige ouders

De ontwikkelingen zijn voor de VCSO reden om in actie te komen. De huidige organisatie van het christelijk basisonderwijs is op twee punten kwetsbaar. De vijf scholen die lid zijn van de vereniging zijn allemaal zelfstandige scholen, die binnen een vereniging nauw samenwerken. Ze zijn lid, maar ze kunnen er ook uit stappen. De autonomie van de scholen is een erfenis uit het verleden. Ouders hebben in Nederland het recht om samen een school op te richten op levensbeschouwelijke grondslag. De vereniging van ouders is het hoogste orgaan binnen deze scholen. Het bestuur van de vereniging bestaat uit vrijwillige ouders. Jongsma: “Dat freget hjoeddedei wol wat. As bestjoer binne je einferantwurdlik en it ûnderwiis is aardich kompleks wurden.” In de praktijk maakt dit ouders kopschuw om zich als schoolbestuurder aan te melden.

Dat probleem speelt al langer. Het dienen als een soort achtervang voor de individuele schoolbesturen is dan ook een van de taken van de VCSO. Het bestuur van de christelijke school in Frieschepalen (Rehoboth) wordt bijvoorbeeld uitgevoerd door de VCSO. Er is nog wel een schoolvereniging, maar zonder een plaatselijke bestuur. Bij CBS Betrouwen in Bakkeveen vervult Jongsma namens VCSO het penningmeesterschap binnen het bestuur. Het is een van de vele taken die Jongsma vervult. Hij is naast bestuursdirecteur van de VCSO ook directeur op de christelijke basisscholen in Frieschepalen en Nij Beets.

De kwetsbare organisatiestructuur van zelfstandige scholen vormt bij gesprekken over een samenwerkingsschool voor medewerkers die anders gewend zijn, een probleem. Zij voelen meer zekerheid in een grotere professionele organisatie. In discussies die voorafgaan aan scholenfusies tussen openbare en bijzondere basisscholen is dit een belangrijk punt.

Autonomie

VCSO werkt al anderhalf jaar aan het ontwerp van een nieuwe organisatiestructuur. Het plan is om een stichting te vormen die het bestuur van alle vijf scholen overneemt. De stichting is dan ook de formele werkgever van alle medewerkers. Jongsma: “It is in konstruksje dy’t op mear plakken goed wurket. De fiif skoalbestjoeren binne der nau by belutsen.” Het streven is om de nieuwe structuur al op 1 januari 2021 in te laten gaan. “It lêste wurd is oan de skoalferienigingen.” De organisatieverandering is wel een onomkeerbaar verhaal. Scholen kunnen de stichting niet verlaten, zoals nu bij de vereniging nog wel kan. “Mar de skoalle is fan de âlders. Dat wie sa en dat bliuwt sa.” De nieuwe stichting krijgt een college van bestuur dat bestaat uit de huidige vier directeuren binnen VCSO en een raad van toezicht. Binnen de stichting kunnen de individuele scholen hun eigen koers blijven varen. “Wy wolle seker net ta nei in top-downsitewaasje. Fia de MR hâlde de âlders ynfloed. De autonomy fan de skoallen bliuwt oerein.”

De nieuwe constructie biedt volgens Jongsma een betere borging voor het christelijk basisonderwijs in Opsterland. De nieuwe stichting kan ook het bestuur vormen van samenwerkingsscholen, zoals die nu in meerdere dorpen ontstaan als fusie tussen een openbare en christelijke basisschool. “In kommisje sjocht dan faak ta op it behâld fan de kristlike identiteit. Kristlike skoallen binne dêr sels út it ferline wei fansels it bêste yn.”

Zelfstandige scholen van buiten Opsterland zijn straks ook welkom om toe te treden tot de nieuwe stichting. “Boppedat jout sa’n stichting ek in bettere basis om gear te wurkjen mei fergelykbere stichtingen bûten ús eigen regio.”

Christelijk onderwijs in Opsterland

De Vereniging Christelijk Onderwijs Opsterland (VCSO) telt nu vijf scholen met in totaal circa 750 leerlingen: De Librije (Gorredijk), Betrouwen (Bakkeveen), De Arke (Nij Beets), Rehoboth (Frieschepalen) en De Opdracht (Ureterp).

In de afgelopen jaren verdwenen drie christelijke scholen. In Beetsterzwaag ging De Paedwizer samen met obs De Trime op in Kindcentrum De Finne. In Tijnje fuseerde De Rank met obs De Pols in De Opstekker. Beide scholen staan onder bestuur van de Stichting Comprix. Eerder fuseerde cbs De Foarikker in Siegerswoude met cbs Betrouwen in Bakkeveen.

Cbs Votum Nostrum in Wijnjewoude maakte een paar jaar geleden de overstap van VCSO naar scholenkoepel PCBO Smallingerland. In Wijnjewoude zijn inmiddels voorbereidingen gestart voor een fusieschool onder bestuur van scholenkoepel Comprix.

Ureterp heeft ook een basisschool op gereformeerde grondslag. Gbs Eben Haëzer valt onder scholenkoepel NoorderBasis.