Cultuur

‘We are not in control. Of dochs wol?’

Camera Sietse de Boer Potlood Wim Bras

Het dorp is af, zegt het mooiste meisje. Met een boerenzoon, een hoer, een muzikant, een dorpsgek, een wijsneus, een roddeltante en een man met een schep. De dolende zwangere vrouw moet een dorp verderop maar een veilig onderkomen voor haar toekomstige kind en haarzelf zoeken.

De aanstaande moeder heeft geen naam, maar zou Europa kunnen heten. Naar de mythologische prinses uit het Midden-Oosten die door oppergod Zeus bezwangerd op vreemde grond van het eiland Kreta wordt achtergelaten om te bevallen. Haar kind zal er de eerste beschaving van de westerse wereld stichten, het werelddeel dat later de naam van de moeder krijgt. Zo zie je maar: je weet niet altijd wat je met het onbekende in huis haalt. Maar als je er niet voor openstaat, kom je er ook nooit achter wat je laat lopen.

Us doarp

“Wolkom op it plattelân. Dit is ús doarp”, beginnen de negen acteurs van Tryater de voorstelling ‘Doarp Europa’ in de loods op het industrieterrein van Gorredijk. Fier wijzen ze om zich heen naar de enorme hoeveelheid boeken in de stellingen. Dit is niet zomaar een dorp, de hele wereld komt hier langs. In allerlei talen: Fries, Hollands, Engels, Italiaans, Duits, Pools. Toch weten de dorpelingen het eigene te behouden. Wat dat dan is? Kijk maar buiten de loods: it smûke beamtegrien, it âlde tsjerkje, de romme fiersichten, de stjerrehimel nachts, en jawel: de mienskip. In rap tempo rijgen de dorpsbewoners de clichés over het Friese platteland aaneen. Allemaal waar. Ook waar: de verdwenen winkels, de stille straten, het opgedoekte schooltje, de jeugd die uitvliegt, het asielzoekerscentrum een stukje verderop. De buitenwereld en het dorp staan allang niet meer los van elkaar.

Waaraan ontleen je dan nog je identiteit, vroeg regisseur Ira Judkovskaja in de aanloop van ‘Doarp Europa’ aan haar acteurs, die op een na (Klaus Jürgens) allemaal opgroeiden in een klein dorp. Zo ontstond een caleidoscopische voorstelling waarin de spelers hun eigen antwoorden verbeelden. Indringend acterend, dansend en muziek makend komen persoonlijke herinneringen en belevenissen tot leven. De karakters botsen, vinden elkaar, vormen kongsi’s tegen die ene, sluiten de rij. En ieder duwt zijn eigen huisje op wieltjes voort. Behalve de zwangere vrouw die tussen de scènes door zwerft: “Ik bin swier en sykje in feilich plak foar mysels en myn bern”. Ze wordt niet gezien, iedereen heeft het iets te druk met de eigen besognes.

Gieters

Neem nou dat Europa. “We are not in control”, stelt Eva Meijering vast. Wat heeft zij te maken met Europa. Ja, betalen. En voor wat? Zodat een Poolse danseres (Sonia Zwolska) en een Italiaanse muzikant (Beppe Costa) hier de boel kunnen komen uitvreten? De adembenemende woede-uitbarsting komt pas tot een halt als Klaus Jürgens gieters water over haar uitstort, hij kan het niet langer aanhoren. “Mijn vader marcheerde in mei 1940 Nederland binnen. Ik kon in de jaren negentig met een beurs van de Nederlandse staat Tryater een dansopleiding in New York volgen. Dat is mijn Europa.” Iedereen is nog druk bezig om de waterbende op te dweilen als plotseling een hartverscheurende kreet klinkt en de zwangere vrouw dubbelklapt. De weeën zijn begonnen. Het dorp herpakt zich, ieder kent opeens weer zijn rol. “Lis it frommeske yn’e hûs en kom helpen. Jim mânlju ek.” Negen acteurs en nieuw leven in een poppenhuisje. Doarp Europa is mooi, oprecht en verwarrend.

Club van Sa!

Leden van de Club van Sa! kregen een speciaal arrangement rond de Tryatervoorstelling, met korting op de toegangsprijs en een consumptie van Tryater. Na afloop volgde een interessant ‘neipetear’ met enkele acteurs. Dit was een van de activiteiten die de Club van Sa! voor haar leden organiseert. Maandelijks is er een interessante excursie, een lezing of een optreden waar in de krant verslag van wordt gedaan. Bovendien steunen de leden van de Club van Sa! de activiteiten van deze krant. Een lidmaatschap kost 25 euro per jaar. Ook interesse? Kijk op sa24.nl of mail naar redactie@sa24.nl.

Club van Sa!

Club van Sa!