Nieuws

‘Wy bûge net’

Camera Sietse de Boer Potlood Arend Waninge

Het is indrukwekkend en confronterend. Op de begraafplaats n Nieuwehorne staan zeven jongemannen uit het dorp achter zeven graven. Ze hebben dezelfde leeftijd als de omgekomen Britse bemanning van een in 1942 bij Oudehorne neergekomen bommenwerper. Allemaal begin twintigers.

De honderden aanwezigen krijgen bij aankomst op de begraafplaats een witte roos uitgereikt, om neer te leggen bij een van de zeven graven. Een lange rij passeert. Later verzamelen zich ook kleine groepjes bij de graven van Jelle Boersma en Bouwe van Ens, twee bij de illegaliteit betrokken dorpsbewoners die hun activiteiten met de dood moesten bekopen. Ze hielpen bij het vinden van onderduikadressen en speelden een rol bij de wapendroppingen in het Ketliker Schar. Een vijfde dropping wordt op het laatst geannuleerd, maar op dat moment zijn de namen van betrokkenen bij de Duitsers al bekend. De arrestatie van Jelle Boersma volgt snel. Bouwe van Ens weigert onder te duiken en wordt eind januari ’45 ook gearresteerd. In de nacht van 12 op 13 april, net voor de bevrijding, wordt hij vermoord, 52 jaar oud. Jelle Boersma is een maand eerder om het leven gebracht. Als onderdeel van represailles voor het doden van twee Duitsers in Lemmer. Hij is dan 34 jaar.

Het verhaal van Boersma en Van Ens komt aan bod tijdens de 4 mei bijeenkomst in de dorpskerk. Leden van De Vrije Fries spelen er passende muziek. De mannen van de Jan de Roas Sjongers zingen nummers met een link naar oorlog en strijd voor rechtvaardigheid. Indruk maakt het laatste lied ‘Alles Kin’, een bewerking van de Terezin Mars. Dit lied werd in concentratiekamp Theresienstadt altijd aan het einde gezongen van de revues en cabarets die daar regelmatig werden gespeeld. Een kracht gevend nummer met in het Fries vertaalde tekst. ‘Fertrouwen in ús hert’, ‘Wy bûge net’ en ‘Eltse dei bringt nije moed.’

Groeiende belangstelling

Twee kinderen lezen een gedicht. Zij hebben alleen maar van de gruwelen gehoord, niets meegemaakt, zo vertellen ze. Dominee Dingena Hasper, houdt de kerk daarna voor, dat dit zo langzamerhand voor ons allemaal geldt. Het aantal mensen dat de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt, wordt steeds kleiner. Volgend jaar vieren we 75 jaar bevrijding. “Frijheid is noadich om folop minske wêze te kinnen. Mar frijheid levert ek safolle keuzes op. Frijheid komt ek mei ferantwurdlikheden. It is altyd goed om te betinken fan wa wy dy frijheid krigen ha.”

Na de bijeenkomst stellen alle aanwezigen zich op voor de stille tocht naar de begraafplaats. Anderen sluiten zich buiten de kerk aan. Net als op andere plaatsen is er ook in Nieuwehorne nog steeds een groeiende belangstelling voor de herdenking. Het geldt niet voor iedereen. Onderweg naar de begraafplaats, passeren veel auto’s de stoet. Gehaast onderweg naar een afspraak of misschien proberend om voor 20.00 uur thuis te zijn. Er is maar één auto die de snelheid naar stapvoets aanpast.