Cultuur

Zeven Paperladies exposeren bij Kunsthuis LOOF

Camera Willy Wilpstra Potlood Wim Bras

“Papier is machtig, het overleeft ons allemaal. De kunstwereld heeft papier lang onderschat”, zegt galeriehouder Age Hartsuiker over de beweegredenen van Kunsthuis LOOF in Jubbega om zeven Paperladies, papierkunstenaars, onder één dak samen te brengen. Onder hen Xandrien Thiel uit Gorredijk en Tjitske Boersma uit Nij Beets.

Dat het CODA Museum in Apeldoorn nu tegelijkertijd met LOOF een grote expositie over papierkunst organiseert, doet Age Hartsuiker deugd, maar het berust op toeval. “Kunstenaars als Marian Smit en Tjitske Boersma hebben hier al eens afzonderlijk geëxposeerd, het leek me spannend om hun werk naast elkaar te zien. En Xandrien ken ik al dertig jaar; we zaten toen bij dezelfde galerie. Ik was haar uit het oog verloren, maar ineens dook ze zomaar weer op. Jij moet er ook bij, heb ik direct gezegd. Zo kwamen we uiteindelijk uit op zeven Paperladies.”

Dag Boek

Papier is kwetsbaar maar tegelijkertijd oersterk. Dat kun je ook zeggen van Xandrien Thiel. De beeldend kunstenares uit Gorredijk is de oudste van de Paperladies. Ze gooit haar verleden in de versnipperaar om er iets nieuws van te maken. “In mijn familie valt iedereen om voor zijn zeventigste”, zegt Thiel. “Dus toen mijn zeventigste verjaardag naderde, bedacht ik: Waarom zou de executeur mijn nalatenschap straks moeten opruimen? Dat kan ik beter zelf doen.” Ze herlas de dagboeken die ze haar hele leven heeft bijgehouden en kieperde ze vervolgens een voor een in de shredder. Alleen het dagboek over de eerste ontmoetingen met Hans, haar overleden geliefde, viste ze eruit. En het verslag over haar tijd in Engeland, waar ze na zijn dood het vuur van haar kunstenaarschap hervond. De overige delen vermaalde ze tot versnipperde herinneringen. “Toen ik die berg papierslierten overzag, voelde ik me opgelucht. In de ruimte die in mijn hoofd ontstond, borrelde vervolgens het idee op om wat met het materiaal te doen. Zo kwam ik op het project ‘Dag Boek’.”

Nadat Thiel door haar dagboeken heen was, trok ze de laden open waarin ze de pasteltekeningen bewaarde uit het begin van haar carrière. Ook die gingen door de versnipperaar. “The past tells”, grinnikt Thiel met gevoel voor woordspelingen. Ze is inmiddels toe aan haar ‘kunstenaarsboeken’, de gebundelde schetsen, invallen en uitprobeersels over de tijd heen. “Ik ben bezig om ritueel mijn eigen leven te recyclen. Dat geeft niet alleen een diepe voldoening, het levert ook werk op met een losse structuur die me buitengewoon bevalt. Als je goed kijkt, doemt hier en daar nog een woord op als een soort van echo uit het verre verleden”, wijst ze op de vier werken die aan haar wand hangen bij Kunsthuis LOOF. Thiel staat bekend als beeldend kunstenaar van ruimtelijke objecten die schijnbaar aan de zwaartekracht ontsnappen. Het overkoepelend thema in haar werk betitelt ze zelf als ‘balans’. Niet in de zin van stevig staan, dat vindt ze saai. Met haar beelden probeert ze het moment te vangen waarin stilstand overgaat in beweging. De tijd dat ze dat met steen en staal deed, is voorbij. “Ik ben inmiddels te oud om nog te hakken en te slijpen. Ik vind nu balans in het materiaal waar ik als kind ooit mee begon. Papier heeft een lichte zwaarte.” >>

 

Zien, ruiken en voelen

‘Om ‘e Noard’ heet de serie van drie abstracte werken van kunstenares Tjitske Boersma uit Nij Beets. De drie collages, opgebouwd uit stroken oud papier, vormen de abstracte weerslag van een dag aan boord van de vissersboot van haar vader. “Ik bin grutsk dat Age krekt dy searje útsocht hat. Myn heit Sietze is fiskerman op de Iselmar. Dy dei binne wy fanút Starum rjochting Ofslútdyk fard, om ‘e Noard, sa as myn heit dat neamt.“ Als kind ging Boersma vaak met haar vader mee het meer op, nu zag ze de beelden terug die haar destijds ook al troffen. De ‘overhaal’ om de vangst binnen te brengen, het oude krukje van haar vader, de kotter in de oneindigheid van de waterwereld. “Efter al myn wurk stekt in ferhaal. Mar ik wol net allinnich sjen litte, moatst it ek fiele en rûke kinne.” Om de zintuiglijke beleving op te roepen, werkt Boersma abstract, ze hanteert zoveel mogelijk de kunst van het weglaten. Om de wereld van ‘Om ‘e Noard’ te verbeelden, gebruikte ze alleen zwarte inkt en de dikke, bijna geschubde, bladzijden van een honderd jaar oud boek.

Boersma verzamelt al haar hele leven allerlei gebruikte materialen, dat heeft ze van haar vader. Elke keer als ze elkaar ontmoeten, heeft hij stukken verweerd hout, resten van vissersnetten en eindjes touw voor haar bewaard. Het kunstzinnige komt van haar grootmoeder van vaderskant. “As bern wie ik by beppe oan it boartsjen wylst sy efter de skildersezel siet. Dat wol ik ek, betocht ik doe.” Maar het duurde tot 2012 voordat ze zich pas echt professioneel kunstenaar durfde te noemen. Pas toen ze inzag dat ze haar materie al die tijd al voor handen had. “Myn trochbraak wie de eksposysje yn Laaksum, dêr hie ik foto’s yn âld seildoek ferwurke. Thom Mercuur hat my derby holpen, krekt foar hy ferstoar. Thom neamde myn wurk ‘mysterieus’. En dat is it ek wol in bytsje, ik wol net alles sjen litte. Dat is ek it moaie fan abstrakt wurk, der bliuwt wat oer foar de fantasy fan in oar.”

Paperladies

De expositie Paperladies bij Kunsthuis LOOF is nog te zien tot en met 2 juli. Naast het werk van Xandrien Thiel en Tjitske Boersma is er ook werk te zien van Sjoukje Iedema, Marijke Pieters, Mariëtte van Erp, Marian Smit en Maurice Christo van Meijel. LOOF is van vrijdag tot en met zondag geopend van 13.00 tot 17.00 uur.