Cultuur

Zwanen vertellen het verhaal van het veen

Potlood Wim Bras

Jordan van der Maas zwierf twee jaar lang met zijn camera door de natuurgebieden van De Deelen, de Kraanlannen en De Alde Feanen. “Ik wilde vastleggen wat er gebeurt als de mens van de natuur afblijft.” Resultaat: de vijftig minuten durende film ‘Leven in het Veen’ op. Vrijdagavond 29 november is de première in It Damshûs.

Hoewel pas 21 jaar oud maakte de filmmaker uit Drachten met ‘Leven in het Veen’ al de tweede lange natuurfilm. In 2017 trok Jordan in Opsterland volle zalen met ‘Leven en Licht’, zijn veelgeprezen documentaire over de beekdalnatuur van het Koningsdiep. Zijn nieuwste film is echter geen vervolg op de eersteling, benadrukt hij. “Ook al liggen de gebieden in elkaars verlengde en zijn het allebei de speelplekken van mijn jeugd. ‘Leven in het Veen’ vertelt een geheel eigen verhaal.”

Levensverhaal

In zijn films verenigt Jordan twee grote passies: de natuur en filmen. Daar heeft hij ook zijn schoolloopbaan op afgestemd. Na de opleiding tot boswachter aan het Nordwin College koos Jordan voor de vervolgstudie Media en Vormgeving aan de Friese Poort. Tijdens zijn stage bij It Fryske Gea ging de camera onveranderd mee op de boottochtjes door De Alde Feanen. “Dat is zo’n schitterend gebied, het onderwerp voor mijn tweede film ontvouwde zich eigenlijk vanzelf.”

Ook een natuurfilm heeft een verhaallijn nodig; in eerste instantie dacht Jordan aan een documentaire die de opeenvolging van de vier seizoenen in de veengebieden laat zien. “Maar dat lag wel erg voor de hand, bovendien zou ik dan voorbijgaan aan de invloed van de mens op het ontstaan van het landschap. Ik besloot een soort levensverhaal van het veen te maken.” Jordan liet zich onder andere door de kenners van It Damshûs bijpraten over de wordingsgeschiedenis. “Van woeste gronden tot wingebied, tot de natuur van vandaag.”

Stille getuigen

Hoe breng je die veranderingen dan in beeld ? Als stille getuigen van het verhaal nam Jordan een koppeltje zwanen. De zwanen voeren de kijker mee in de gedaantewisselingen die het landschap ondergaat en de natuur die zich ontplooit. “Zwanen staan dicht bij de mens, daar kunnen we ons om de een of andere reden makkelijk mee identificeren. Door hun ogen zien we bijvoorbeeld de veenarbeiders het land overhoop halen.”

Het zwanenkoppel in de film bestond in werkelijkheid uit vijf paren uit verschillende natuurgebieden die Jordan in de loop van de tijd volgde. Dat was ook nodig, want niet van ieder nest overleefden de jongen. “Anders dan het naspelen van de turfwinning, kun je de natuur niet regisseren.” Zo komt er ook geen zeearend in de film voor, al had Jordan daarop gehoopt. “Ze lieten zich domweg niet zien. Wel de otter. En die had ik weer niet verwacht voor de camera te krijgen. De natuur gaat zijn eigen gang en de film weerspiegelt dat.”

Das

Om toch grip te houden op het eindresultaat hield hij zich aan een strikte planning. “Anders schiet je veel te veel beeld en kost het uitzoeken een berg tijd. Dat heb ik wel geleerd van mijn eerste film.” Bij het in elkaar zetten van ‘Leven in het Veen’ kreeg Jordan hulp van studiegenoot Sako, die weer alles over computermontage weet. Inmiddels hebben de twee een eigen productiebedrijfje opgezet: naturescenes.nl. “Onze volgende film heet ‘Sporen van de IJstijd’. Gezien door de ogen van de das gaan we de bodemlagen van het beekdallandschap doorkruisen.”

De première van de film is voor genodigden, in maart volgend jaar organiseert It Damshûs filmavonden waarop ‘Leven in  het Veen’ is te zien.

Jordan van der Maas.